جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1396/04/26 - روزنامه سراسري صبح ايران (دوشنبه) نسخه شماره 5602

معاون شرکت ملي نفت ايران:
امتياز ويژه‌اي به توتال نداده‌ايم


معادلات انرژي


يادداشت


 معاون شرکت ملي نفت ايران:
 امتياز ويژه‌اي به توتال نداده‌ايم 

 
معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران با تاکيد بر اين که در قرارداد توسعه فاز 11 امتياز ويژه‌اي به توتال داده نشده است، اظهار کرد: به نظر من مذاکرات با توتال به سالم‌ ترين شکل ممکن بوده و مراقبت‌هاي امنيتي لازم صورت گرفته است.

به گزارش آفرينش ، غلامرضا منوچهري ، با اشاره به برنامه وزارت نفت براي افزايش توليد از ميادين نفت و گاز، اظهار کرد: براساس برنامه ششم توسعه و براساس برنامه 10 ساله شرکت ملي نفت بايد از ميادين نفت و گاز افزايش توليد داشته باشد، زيرا اين ميادين قابليت افزايش توليد را دارند. مطالعاتي که توسط شرکت‌هاي بين المللي انجام گرفته نشان مي‌دهد که توليد از ميادين نفت و گاز ايران در 10 سال آينده سه ميليون بشکه در روز افزايش خواهد يافت.

وي با اشاره به ايجاد اشتغال در صنعت نفت و گاز ايران، گفت: آمدن شرکت‌هاي خارجي در صنعت نفت ايران به معناي گرفتن فرصت از شرکت‌هاي ايراني نيست. حتي از کارشناسان ممتاز ايراني که طي سال‌هاي گذشته مهاجرت کرده‌اند دعوت شده براي توسعه ميادين به ايران بازگردند. راه‌ اندازي طرح‌هاي بالادستي در روند اشتغال و توليد مفيد است و فرصتي را براي سازندگان داخلي تجهيزات فراهم مي‌کند.

منوچهري با اشاره به جذب سرمايه‌ گذاري‌ خارجي، ادامه داد: صنعت نفت و گاز يکي از صنايع‌اي است که مي‌تواند براي کشور به راحتي سرمايه خارجي جذب کند و مدل قراردادهاي جديد نفتي به طوري است که به بانک مرکزي سقف بدهي اضافه نمي‌کند. نوع تامين مالي اين قراردادها مطلوبيت بالايي دارد.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران با تاکيد بر اين که انتقال تکنولوژي در قراردادهاي جديد نفتي مورد نظر وزارت نفت است، افزود: در کشور با فقر تکنولوژي در صنعت نفت و گاز مخصوصا در بخش ازدياد برداشت مواجه هستيم که اين نقص مي‌تواند با ورود شرکت هاي بين المللي و انجام EOR و IOR برطرف شود و توانايي‌هاي شرکت ايراني در اين حوزه توسعه يابد.

وي با اشاره به رشد شرکت‌هاي E&P ايراني تصريح کرد: تاکنون صلاحيت بيش از 12 شرکت E&P ايراني تاييد شده‌ است که مي‌توانند با عنوان شريک ذيصلاح در کنار شرکت‌هاي بين المللي فعاليت کنند حتي چنانچه اين شرکت‌ها صلاحيت داشته باشند وزارت نفت توسعه ميداني را به آنها واگذار مي‌کند و شرکت‌هاي ايراني مي‌توانند شرکت‌هاي بين المللي را به عنوان شريک انتخاب کنند.

منوچهري با تاکيد بر اين که رشد فعاليت‌هاي R&D در صنعت نفت، گفت: در هر پروژه انجام کارهاي تحقيقاتي مخصوصا در زمينه‌ي ازياد برداشت پيش بيني شده است در اين راستا براي توسعه هر ميدان يک دانشگاه در نظر گرفته شده که در کنار فعاليت شرکت‌هاي خارجي بحث دانش محور را دنبال کنند.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران با بيان اين که ميزان آمادگي شرکت هاي ايراني براي توليد مطلوب نيست، گفت: هنگامي که تجهيزات را مخصوصا در بخش فراساحل پارس جنوبي بازبيني کنيم، متوجه مي‌شويم اين تجهيزات نياز به ارتقاء دارند. ايران سال‌ها از سازوکارها دور بوده است و استانداردهاي ما در صنعت نفت کافي نيست. قراردادي که در زمينه‌ي توسعه فاز 11 پارس جنوبي امضاء شده مي‌تواند الگوي خوبي براي ساير فازها باشد.

وي با اشاره به سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي، تصريح کرد: براساس سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي بايد از ساخت داخل حمايت کنيم که اين موضوع سعي شده در قراردادهاي IPC مانند فاز 11 پيش بيني شود.

منوچهري در ادامه با تاکيد بر سرعت بخشيدن به اجراي طرح‌هاي توسعه ميادين نفت و گاز، اظهار کرد: يکي از مشکلات در سال‌هاي گذشته زمان بر بودن طرح‌ها در کنار مشکلات کيفي بود. در پارس جنوبي تاخير در اجراي پروژه دهها ميليارد دلار لطمه به کشور وارد کرد. سعي مي‌شود با مشارکت شرکت‌هاي بين المللي سرعت پروژه‌ها بيشتر و زمان آنها کوتاه تر شود. البته اين موضوع به ساخت داخل و مشارکت شرکت هاي ايراني خدشه وارد نمي‌کند.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران در ادامه با اشاره به امضاي قرارداد توسعه فاز 11 پارس جنوبي، گفت: در اين قرارداد هيچ امتياز ويژه‌اي به شرکت‌هاي خارجي داده نشده است. برخي عقيده دارند از آنجايي که براي نخستين بار است که ايران با يک شرکت بزرگ بين المللي قرارداد امضاء مي‌کند پس به اين شرکت امتياز ويژه‌اي داده شده است در حالي که اين موضوع صحت ندارد. مذاکرات بسيار سخت و نفس گير بود و به دستاوردهاي خوبي در مقايسه با گذشته دست يافتيم. البته بايد در نظر داشت که اين قرارداد دو طرفه است.

وي با بيان اين که IPC يک قرارداد خدمات مديريتي متعارف است، ادامه داد: قرارداد IPC طولاني مدت است و مالکيت و مديريت مخزن و تجهيزات به طرف خارجي داده نمي‌شود. شرکت خارجي به مخازن نفتي و گازي ايران تسلط دارد، اما اختيار ندارد در واقع IPC در ماهيت تفاوتي با بيع متقابل ندارد. فقط زمان آن طولاني تر شده و به تعهدات پيمانکار اضافه شده است. در اين راستا هر قلم از تجهيزاتي که وارد خاک ايران شود براي ايران است.

منوچهري بيان کرد: ليدر اين کنسرسيوم (توتال، CNPCI و پتروپارس) توتال است که نقش پيمانکار عمومي را انجام مي‌دهد و ساختار قرارداد به صورت مشترک بوده و هر سه شرکت در مقابل کارفرما متعهد هستند. براساس پيش بيني انجام شده در ساختار مديريتي پتروپارس سهم بيشتري برعهده مي‌گيرد و هر تصميمي گرفته شود در کميته مشترک بايد به تاييد برسد.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران با بيان اين که براي انجام هر اقدامي بايد مناقصه برگزار شود، گفت: ليست شرکت‌هاي داراي صلاحيت به تاييد شرکت ملي نفت مي‌رسد. حضور پيمانکار خارجي در برخي قراردادها به ارتقاء کيفيت و پايين آمدن قيمت‌ها کمک مي‌کند. مناقصاتي که انجام مي‌شود دو شاخص دارد نخست آنکه سهم شرکت ايراني در مشارکت بالاتر است و دوم اين که تجهيزاتي که به کار گرفته مي شود اگر در ايران ساخته شود، امتياز بالاتري خواهد داشت.

وي ادامه داد: براي اين که بتوانيم شرکت‌هاي ايراني را در ليست تاييد صلاحيت قرار دهيم براي آنها جلسات توجيحي برگزار مي‌کنيم. شرکت خارجي الزام دارد 50 درصد سهم خدمات و کالاي ايراني را رعايت کند. همچنين بخش عمده فاز 11 مانند سکوي افزايش فشار بايد در يارد ايراني ساخته شود.

منوچهري با تاکيد بر اين که پتروپارس در همکاري با توتال تحقير نمي‌شود، توضيح داد: برخي عقيده دارند پتروپارس زير دست توتال فعاليت مي‌کند و اين موضوع باعث تحقير پتروپارس است. اين موضوع صحت ندارد و توسعه فاز 11 يک کار تعاملي و مشارکتي است که باعث افزايش قابليت‌هاي پتروپارس مي‌شود. اگر شرکت‌هاي ايراني در گذشته در توسعه فازها موفق بوده‌اند به دليل همکاري و تعاملاتي بوده که با شرکت‌هاي خارجي داشته‌اند.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران در ادامه در مورد به ميزان سرمايه‌ گذاري براي توسعه فاز 11 پارس جنوبي، گفت: حدود 4.8 ميليارد دلار براي توسعه فاز 11 پيش بيني شده که اين در دو مرحله انجام مي‌شود. در کنار آن يک ميليارد دلار هزينه‌اي است که کنسرسيوم به بيمه، ماليات، ارگان‌هاي دولتي و شهرداري پرداخت مي‌کند. بازپرداخت به صورت محدود آغاز مي‌شود. عايدي پيمانکار (مجموعه سه شرکت) 12 ميليارد دلار است که اين ميزان دريافتي کنسرسيوم نيست. توتال شش ميليارد سرمايه‌ گذاري داخل ايران انجام داده و عايدي آن شش ميليارد دلار است که تا پايان دوره پرداخت مي‌شود.

وي ادامه داد: مجموعه ورودي و خروجي مالي پروژه منجر به بازگشت سرمايه خواهد شد که اين بازگشت سرمايه از قراردادهاي قبل کمتر است. کلا بهره پول 2.5 درصد است. رقم دريافت پول از صندوق توسعه ملي بالغ بر هشت درصد است. پولي که از چين گرفته‌ايم 9 تا 10 درصد است و 2.5 درصد نشان مي‌دهد که وام خوبي دريافت شده و تامين مالي مطلوبي است. اگر اين پول را از دولت، بانک مرکزي يا صندوق توسعه ملي اخذ مي‌کرديم فرصت از ساير نهادها گرفته مي‌شد و تبعات ثانويه مانند تورم را در پي داشت.منوچهري با بيان اين که سهم کنسرسيوم در قرارداد توسعه فاز 11 پارس جنوبي 14 درصد ارزش توليدات است، گفت: اگر شش ميليارد در نظر بگيريم معادل هفت درصد توليد ميدان است. بازپرداخت سرمايه طي 10 سال است. مرحله دوم سرمايه‌ گذاري که متعلق به سکوي افزايش فشار است نيز طي 10 سال نيز صورت مي‌گيرد. يکي از مزيت‌هاي قرارداد طولاني بودن مدت بازپرداخت و بهره پايين آن است.

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران ادامه داد: محاسبه نحوه‌ي سوخت متکي به ميزان و سال‌هاي توليد است. حجم توليد تجمعي و گاز ترش غني است و نحوه محاسبه نسبت دلار به ازاي هر هزار فوت مکعب است. اگر توليد اضافه شود ميزان پرداختي نيز افزايش يافته و اگر کاهش پيدا کند درآمد پيمانکار نيز کاهش پيدا خواهد کرد. همچنين چنان که پيمانکار به تعهدات خود عمل نکند نرخ بازگشت داخلي به کنسرسيوم کاهش پيدا خواهد کرد.

وي با اشاره به تحريم‌ها، اظهار کرد: در قرارداد موضوع بازگشت تحريم‌ها پيش بيني نشده است. اگر شرايط کار غيرممکن شود بايد هر يک از دو شرکت توتال و CNPCI مدارک و سندهايي را ارائه کند که نشان دهد قادر به ادامه‌ي کار نيستند. در اين شرايط ابتدا توتال و در مرحله دوم CNPCI کنار مي‌رود و پتروپارس پروژه را ادامه خواهد داد. چنانچه به هر دليلي کار متوقف شود پيمانکار وجوهي دريافت نمي‌کند و بعد از اين که کار تمام شد مي‌تواند اصل سرمايه خود را برداشت کند. در هر شرايط چنانچه پيمانکار پروژه را رها کند، پرداختي به آن صورت نمي‌گيرد.

منوچهري با بيان اين که براي اجراي قرارداد براي توسعه فاز 11 پارس جنوبي زمان زيادي در انتظار مصوبه هيات دولت بوديم، افزود: بعد از آن مذاکره با توتال 18 ماه طول کشيد که امري طبيعي است، اما باعث مي‌شود در قراردادهاي بعدي سرعت بيشتري به کار دهيم.

امضاي 10 قرارداد نفتي تا پايان سال

معاون توسعه و مهندسي شرکت ملي نفت ايران از امضاي 10 قرارداد نفتي تا پايان سال خبر داد و گفت: وزارت نفت براساس مصوبه شوراي اقتصاد مقاومتي مکلف شده 10 قرارداد را تا پايان امسال به پايان برساند که دراين راستا مذاکره و مناقصه به صورت موازي پيش مي‌رود.

وي در مورد نحوه بازپرداخت توضيح داد: بازپرداخت در دوره 20 ساله و در دو تا 10 سال است. اگر توليد سال چهارم آغاز شود بازپرداخت از چهار تا 15 سال صورت مي‌گيرد. ميزان پاداش پيمانکار نيز تا انتهاي 20 سال از زمان توليد است. در اين قرارداد تاکيد بيشتري روي ساخت تجهيزات شده است. شرکت نفت حساسيت زيادي روي اين قرارداد و قراردادهاي آتي دارد. تمام تماس‌ها و مذاکرات ثبت شده است. من اعتقاد دارم مذاکرات به سالم ترين شکل ممکن ايجاد شده و مراقبت‌هاي امنيتي به عمل آمده است.


 معادلات انرژي 

 واردات نفت کره جنوبي از ايران 10 درصد افزايش يافت

داده‌هاي اوليه خدمات کالاي کره نشان داد اين کشور در ماه ژوئن 1.15 ميليون تن نفت خام از ايران وارد کرده است که 10.5 درصد بيشتر از سال گذشته است.

به گزارش مهر به نقل از رويترز، امروز داده‌هاي اداره خدمات و کالاي کره نشان داد؛ کره جنوبي در ماه ژوئن 1.15 ميليون تن، 281بشکه در روز، نفت خام از ايران وارد کرده است که 10.5 درصد از سال گذشته بيشتر است.هرچند ايران در رتبه دوم بزرگترين تامين کننده‌هاي نفت خام کره جنوبي در بازه ژانويه تا مارچ 2017 قرار داشت، اما داده‌ها نشان مي‌دهد جايگاهش در نيمه اول امسال به رتبه سوم پس از عربستان سعودي و کويت تقليل يافته است.اين داده‌ها همچنين نشان مي‌دهد پنجمين خريدار بزرگ نفت خام جهان(کره جنوبي)، ماه گذشته در کل 11.61 ميليون تن، معادل 849 هزار و 772 بشکه در روز، نفت خام وارد کرده است که در مقابل 11.26 ميليون تن واردات ماه مشابه سال قبل 2.9 درصد افزايش داشته است.در نيمه اول سال واردات نفت خام کره جنوبي از ايران با 51.5 درصد جهش به 9.27 ميليون تن رسيد که معادل 375 هزار و 597 بشکه در روز است.ايران که يکي از کشورهاي عضو اوپک است از رعايت توافق کاهش توليد اين اتحاديه به منظور کم کردن وضعيت اشباع جهاني، مستثني شده است. در ماه‌هاي اخير ايران در حدود 3.8 ميليون بشکه در روز نفت توليد مي‌کند و طبق گفته معاون وزير نفت، امير حسين زماني‌نيا، تا پايان امسال توليد خود را به 4 ميليون بشکه در سال مي‌رساند.

در همين زمان واردات کره جنوبي در ماه ژوئن نسبت به سال گذشته با 13.2 درصد کاهش مواجه شد و به 1.53 ميليون تن، معادل 374010 بشکه در روز رسيد. اما در مجموع 6ماهه اول سال 2017 کويت با حدود 11 ميليون تن نفت خام انتقال داده شده به کره، که معادل 445123 بشکه در روز است با 2.5 درصد افزايش نسبت به سال گذشته همچنان در رتبه دومين تامين کننده کره باقي ماند.

در ماه ژوئن تامين نفت از عربستان سعودي 13.7 درصد افزايش داشت و به 3.48 ميليون تن معادل 849.772 بشکه در روز رسيد. در نيمه اول سال 2017 واردات نفت کره از بزرگترين صادر کننده جهان با 4.2 درصد افزايش نسبت به سال گذشته به 21.71 ميليون تن رسيد.

در نيمه اول 2017 کره جنوبي 72.24 ميليون تن نفت خام وارد کرد که معادل 2.93 ميليون بشکه در روز است که از مقدار 71 ميليون تن سال گذشته 1.8 درصد بيشتر شد.

روزنامه واشينگتن پست:

حضور توتال در ايران نشانه تقابل اروپا و آمريکاست

روزنامه واشينگتن پست در مقاله اي اشاره کرده است که قرارداد توسعه فاز 11 ميدان پارس جنوبي مي تواند به عنوان پيغام اروپايي ها به آمريکا تلقي شود که نشان مي دهد اروپا به برجام متعهد است.

به گزارش ايرنا به نقل ازروزنامه واشينگتن پست، قرارداد توسعه فاز 11 ميدان پارس جنوبي که ميان شرکت ملي نفت ايران و کنسرسيومي متشکل از شرکت توتال فرانسه، شرکت سي ان پي سي آي چين و شرکت پتروپارس امضا شد، نخستين قرارداد عمده انرژي ايران با يک شرکت اروپايي پس از پايان تحريم ها از آغاز سال گذشته ميلادي است.

پاتريک پويانه، مدير عامل توتال، در پي امضاي اين توافق، اعلام کرد: ما اينجا هستيم تا پل بسازيم، نه ديوار؛ توسعه اقتصادي همچنين راهي براي ايجاد صلح است.سخنان وي نشان دهنده ديدگاهي گسترده تر در ميان سران کشورهاي اروپايي براي ارتقاي روابط با ايران محسوب مي‌شود و يکي از راه هاي آن، تشويق شرکت‌هاي اروپايي همچون توتال به سرمايه گذاري در ايران است.با اين همه، اين سخنان همچنين نشان دهنده افزايش شکاف ميان آمريکا و اروپا درباره چگونگي تعامل با ايران است.

الي گرانمايه، کارشناس شوراي روابط خارجي اروپا، اعلام کرد سرمايه گذاري 4,8 ميليارد دلاري توتال در ايران که به گفته کارشناسان دولت فرانسه از آن حمايت مي کند، اين پيام را دارد: "با وجود سردرگمي دولت آمريکا، ما به کار خود ادامه مي دهيم؛ اروپايي‌ها مي گويند سياست خارجي ما درباره ايران اکنون با سياست شما در واشينگتن متفاوت است و ما خود به خود از شما پيروي نمي کنيم.به گفته کارشناسان، اگر دولت آمريکا تصميم بگيرد که از برجام کناره بگيرد و يا براي بازنگري در آن تلاش کند، اين کشور براي همراه کردن اروپا و ديگر امضاکنندگان توافق، يعني چين و روسيه، با چالش رو به رو خواهد شد.ريچارد نفيو، از مسئولان پيشين وزارت امور خارجه آمريکا، اعلام کرد که توافق توتال با ايران اين پيام را دارد که اين شرکت و به احتمال زياد دولت فرانسه، براي مبارزه با تصميم آمريکا براي بازگرداندن تحريم‌ها به دلايل ناموجه، آمادگي دارند.فابين دني، مشاوري که به شرکت‌هاي علاقه‌مند به حضور در بازار ايران مشاوره مي‌دهد، گفت: اروپايي‌ها، چيني‌ها، اوکرايني‌ها در حال بازگشت به ايران هستند، شرکت‌هاي بسيار بزرگي از اين کشورها با اشتهاي سرمايه گذاري هستند و آنها در حال طي کردن اين مسير هستند.

مشاور هلدينگ خليج فارس مطرح کرد:

تشريح دلايل تاخير 17 ساله در راه اندازي بيد بلند 2

ثمري گفت: در سال هاي گذشته 25 درصد محصولات با ارزش يا مي سوخت و يا به چاه ها سرازير شده و مورد استفاده قرار نمي گرفت.

غلامحسين ثمري مشاور مدير عامل هلدينگ خليج فارس در گفت‌و‌گو با ايلنا با اشاره به روند توسعه پالايشگاه بيدبلند 2 اظهار داشت: اکنون مراحل توسعه اين پالايشگاه از 50 درصد گذشته و تا اواخر سال 97 نيز نهايي مي شود.

وي افزود: در اين پروژه از لايسنسورهاي خارجي استفاده شده اما در کل پروژه توسط کنسرسيوم ايراني توسعه و راه اندازي خواهد شد اما نکته مهم اين است که ما بعد از گذشت 17 سال توانستيم منابع مالي آن را تامين کنيم.ثمري تصريح کرد: منابع مالي اين پروژه در مقطعي به عهده شرکت گاز بود، بعد بخشي از آن به شرکت سپهر انرژي با پشتوانه مالي بانک صادرات داده شد که با اتفاقاتي که براي بانک صادرات افتاد پروژه زمينگير شد اما در دولت جديد به هلدينگ خليج فارس واگذار شد که هلدينگ با دريافت وام از صندوق توسعه ملي پروژه را آغاز کرد.وي در ادامه با اشاره به محصولات توليدي پالايشگاه گفت: ما از 4 ان جي ال 1200، 1300، 900 و 1000 خوراک دريافت مي کنيم که اين چهار ان جي ال بايد حدود 55 ميليون متر مکعب در روز به ما گاز تحويل دهند که البته پيش بيني مي شود اين رقم کاهش يابد، يعني 25 درصد آن را مايعات +C2 مي گيريم و براي خوراک پتروشيمي هاي بندرامام و در آينده براي پتروشيمي گچساران استفاده مي کنيم و 75 درصد گاز سبک هم به شرکت نفت براي تزريق بر مي گردانيم.اما در سال هاي گذشته اين 25 درصد محصولات با ارزش يا مي‌سوخت و يا به چاه ها سرازير شده و مورد استفاده قرار نمي گرفت.رئيس هيئت مديره پالايشگاه بيد بلند2 کل سرمايه گذاري پروژه را نزديک به 2.5 ميليارد دلار اعلام کرد که تماما تامين شده است.


 يادداشت 

 آغاز راهي دشوار

قرارداد با توتال آغاز راهي است که بايد با جديت و تدبير در حوزه نفت و گاز ادامه يافته و به ديگر حوزه‌هاي اقتصادي و تجاري تسري پيدا کند.

نخستين قرارداد خارجي پسابرجامي و پساتحريمي، به تازگي در حوزه صنعت نفت و گاز با کنسرسيومي به رهبري شرکت توتال فرانسه امضا شد، اين قرارداد نقطه عطفي در تاريخ صنعت نفت و در نگاهي کلان‌تر اقتصاد ايران است، نقطه عطف از اين منظر که بن‌بستي را که در حدود 12 سال (دوران تحريم‌هاي هوشمند و سال‌هاي قبل و بعد از آن) در مناسبات ايران با اقتصاد جهاني ايجاد شده بود شکست، قرارداد با توتال دروازه‌اي را روي اقتصاد ايران از يکسو و اقتصاد جهاني از سوي ديگر باز کرد که سال‌ها بسته بود.

اما اين مهم به آساني به‌دست نيامده است، روند امضاي قرارداد با کنسرسيوم توتال در زمره سخت‌ترين، طولاني‌ترين و پرچالش‌ترين قراردادهاي اقتصادي و تجاري ايران به شمار مي‌آيد، سختي و پرچالشي اين روند البته با انعقاد قراردادي که تامين‌کننده منافع ملي ايران است، تا حدي جبران شده است، اما جبران پيامدهاي تاخير در اين روند به‌طور طبيعي کمتر امکان‌پذير است.

هرچند نبايد اين واقعيت را فراموش کرد که عمده قراردادهاي اقتصادي ايران به دليل غلبه متغيرهاي سياسي در مقايسه با قراردادهاي مشابه، غالبا با ريسک بالاست، با اين حال با لحاظ مجموع شرايط سياسي و بين‌المللي ايران و در مقايسه با ساير قراردادهاي منعقده ايران در گذشته و در حوزه صنعت نفت و گاز، قرارداد با کنسرسيوم توتال، قراردادي قابل دفاع و مطلوب است.

ايران در شرايط عادي و بدون در نظر گرفتن ملاحظات و متغيرهاي سياسي حاکم بر روابط آن با جهان خارج، به لحاظ ظرفيت‌ها و توانمندي‌هاي اقتصادي، جغرافيايي و جمعيتي در زمره کشورهايي است که مي‌تواند کم‌هزينه‌ترين و آسان‌ترين مسيرهاي همکاري و تعامل با اقتصاد جهاني را تجربه کند.

برخورداري از بالاترين ذخاير هيدروکربوري جهان، تنوع منابع و معادن طبيعي، جمعيت و بازار مصرف جذاب، دسترسي به آب‌هاي آزاد و منابع طبيعي آن، موقعيت جغرافيايي مناسب و ساير متغيرها، ايران را در اين شرايط مطلوب قرار داده است، اما مجموعه‌اي از متغيرهاي سياسي داخلي و خارجي، بهره‌مندي ايران را از اين شرايط محروم کرده و به‌طور طبيعي اثرات اين شرايط در بلااستفاده ماندن ظرفيت‌هاي توسعه‌اي، کندي روند رشد و توسعه اقتصادي و به‌طور طبيعي بالاگرفتن چالش‌هاي اقتصادي، معيشتي، اجتماعي و سياسي در کشور خود را نشان مي‌دهد.

سختي همکاري و تعامل ايراني با شرکت‌ها و بنگاه‌هاي اقتصادي خارجي و به‌طور کلي اقتصاد جهاني، پديده تازه‌اي نيست، اگرچه در سال‌هاي اخير تحت تاثير تحريم‌هاي اقتصادي هوشمند و توقف روند عادي مناسبات اقتصادي و تجاري ايران، اين روند تشديد شد، اما به‌واقع اين شرايط در طول 4 دهه اخير حاکم بر اين مناسبات بوده است و موجبات از بين رفتن بسياري از فرصت‌ها و ظرفيت‌هاي توسعه‌اي، اقتصادي و به تبع آن سياسي شده است.

هم اکنون تحت تاثير فضاي رواني ناشي از تحريم‌هاي اقتصادي از يکسو و بالاگرفتن تحرکات سياسي قدرت‌هايي بزرگ مانند ايالات متحده تحت تاثير سياست‌هاي ترامپ و همچنين تحرکات منطقه‌اي، فضاي اعتماد نسبت به همکاري اقتصادي با ايران در ميان شرکت‌ها صنعتي و موسسات مالي بين‌المللي پايين است، هرچند قرارداد با توتال تاحدي اين فضا را شکسته و مي‌توان اميدوار بود که روند اعتمادساز نسبت به ايران در عرصه اقتصاد جهاني افزايش يابد، اما اين حرکت براي رسيدن به شرايط عادي کافي به نظر نمي‌رسد.

اگرچه اولين قرارداد اقتصادي به سختي و با تاخير فراوان به نتيجه رسيد، اما مي‌توان اميدوار بود که قراردادها و طرح‌هاي مشارکت بعدي با سختي کمتر و با سرعت بيشتري به نتيجه برسد، زيرا قرارداد مذکور راه سختي را از ميان کوره راه‌ها و به اصطلاح ميدان‌هاي مين باز کرد که امکان گذار از اين راه براي ساير قراردادها و طرح‌ها آسان شده است، اما بايد اذعان کرد که راه کلي عبور قراردادها، همکاري‌ها و بهره‌گيري از فرصت‌هاي اقتصادي و تجاري جهان براي ايران همچنان سخت و از ميان کوره راه‌ها و ميادين مين است، راهي که سخت، پرهزينه، طولاني و کم سود است.

مجموعه‌اي از شرايط و الزام‌هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي ايجاب مي‌کند که ايران با اتخاذ سياست‌هاي راهبردي پايدار، بلندمدت و اعتماد ساز، مسير تعامل و همکاري اقتصادي با اقتصاد جهاني را تسهيل، کم هزينه و سريع کند، ظرفيت‌هاي اقتصادي ايران به‌ويژه منابع هيدروکربوري، ظرفيت‌هايي با ارزش افزوده روبه افزايش و پايداري نيستند.

عمر اقتصادي سوخت‌هاي فسيلي رو به کاهش است، بنابراين بايد هرچه سريع‌تر اين منابع استحصال شده و تبديل به سرمايه‌هاي پايدار با ارزش افزوده روبه افزايش شوند، توسعه فناوري و دانش بسياري از ظرفيت‌هاي فيزيکي کشورهايي مانند ايران را که همچنان بر مدارهاي گذشته و قديمي قرار دارند نيز بلااثر مي‌کند، بنابراين تبديل سرمايه‌هاي با ارزش افزوده پايين به سرمايه‌هاي پايدار و با ارزش افزوده بالا و همچنين تغيير ساختارهاي اقتصادي متناسب با دانش و فناوري روز، از الزام‌هاي اصلي ايران در حال حاضر است.

علاوه بر اين، برخي الزام‌ها مانند بيکاري، پايين بودن سطح معيشت مردم و بالابودن انتظارات عمومي براي بهبود شرايط اقتصادي، تلاش در جهت بهره‌گيري هرچه سريع‌تر و بيشتر از فرصت‌هاي جهاني براي بالفعل کردن ظرفيت‌هاي داخلي و مهار بحران‌ها و چالش‌هاي داخلي استفاده کرد.

بيکاري گسترده در صورت عدم کنترل، کشور را در آينده نزديک با چالش بزرگ سياسي روبه‌رو مي‌کند، بر اين اساس بايد موانع سياسي بزرگ بر سر همکاري با اقتصاد جهاني را برطرف کرد.

بخشي از اين موانع خارجي است و ناشي از فشارها و تهديدهاي جهاني و منطقه‌اي است که ايران در دهه اخير همواره گرفتار آن بوده است و بخش ديگري داخلي و ناشي از حاکم بودن نگاه‌هاي متحجرانه در سياست‌گذاري‌هاي کلان، فقدان برنامه‌ريزي روشن دستگاه‌هاي تصميم‌گير، تضادها و اختلافات سياسي و جناحي و وجود فساد گسترده در بدنه نهادهاي حاکميتي و ساختار اقتصادي است.

بايد از قراردادهايي نظير توتال درس گرفت و مسير حرکت مهم و راهبردي تعامل با اقتصاد جهاني را به مسيري آسان، کم هزينه، کوتاه و پربازده تغيير داد.

راهي که امروزه بسياري از کشورهاي نوظهور و کشورهاي سابق درحال توسعه طي کرده‌اند و امروزه مقتدرانه در عرصه‌هاي سياسي، اقتصادي نقش‌آفريني مي‌کنند.قرارداد با توتال آغاز راهي است که بايد با جديت و تدبير در حوزه نفت و گاز ادامه و به ديگر حوزه‌هاي اقتصادي و تجاري تسري يابد.بديهي است گسترش همکاري‌هاي اقتصادي و تجاري در پرتو بهبود شرايط سياسي مناسب و مطلوب، خود زمينه‌ساز اين روند است.

عليرضا سلطاني

عضو هيئت علمي دانشگاه و کارشناس اقتصاد سياسي


 
سياسي
خبر دانشگاه
دانستني ها
پزشكي
استانها
انرژي
اقتصادي
اجتماعي
هنري
ورزشي
آگهي
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته