جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1392/05/14 - روزنامه سراسري صبح ايران(دوشنبه) نسخه شماره 4493

 حقوقي 

 رعايت حق مولف به منزله يک ضرورت

يکي از آفات علم و دانش، سرقت ادبي است! قبح عدم رعايت حقوق معنوي مؤلف يا انتحال امري جديد نيست، بلکه از زمان-هاي دور در آثار ادبي فراوان است مواردي که به اين امر اشاره شده است، چنان که يکي از شعراي هم عصر عبدالرحمن جامي در خصوص جامي که گويا مشهور به اين بوده که اشعار ديگران را به نام خود ثبت مي‌کند، اين ابيات را سروده است که نشان از زشتي چنين کاري دارد.

اي باد صبا بگو به جامي

آن دزد سخنوران نامي

اکنون که سر حجاز داري

و آهنگ حجاز ساز داري

ديوان ظهير فاريابي

در کعبه بدزد اگر بيابي

و يا در جايي که سعدي مي‌خواهد به شعري از فردوسي استناد کند با آوردن نام وي به رعايت حق مؤلف مي‌پردازد:

چنين گفت فردوسي پاکزاد

که رحمت بر آن تربت پاک باد

بنابراين مي‌بينيم حق مؤلف يا کپي رايت امري نيست که ابداع غرب باشد، بلکه ريشه در فرهنگ خودمان نيز دارد اما متأسفانه بعضا به فراموشي سپرده مي شود؛ به خصوص در خصوص کتب و مقالاتي که در خارج از مرزهاي کشور منتشر مي‌شوند که در بسياري موارد بدون رعايت کپي رايت ترجمه و منتشر مي‌شوند. البته همواره بهانه هايي براي عدم رعايت حقوق مولف و کپي رايت بيان مي‌شود؛از جمله اينکه رعايت کپي رايت سبب مي‌گردد ما از نظر علمي ضعيف بمانيم و به سبب هزينه مالي زياد رعايت کپي رايت نتوانيم از حجم وسيعي از منابع علمي جهان استفاده نماييم، اما اين استدلال، دليل موجهي براي عدم رعايت حق مولف نيست؛ چرا که مگر وقتي يک سارق از بي‌پولي و به سبب نياز مادي دست به سرقت مي‌زند، مي‌تواند به بهانه ضعف مادي خود، ادعا کند که من قوانين را رعايت نمي‌کنم تا ثروتمند شوم! حال چه تفاوتي است بين مال مادي و معنوي؟؟ بايد توجه داشت که هر مالي ارزشي دارد و کسي که قصد بهره مندي از آنرا دارد، ملزم به پرداخت اين هزينه است! روشن است که اين امر جزو بديهيات است و اصلا جايي براي بحث ندارد. لکن به نظر مي‌رسد آنچه سبب طرح اين مباحث است، باور نداشتن نسبت به مالكيت اموال فکري است و لاغير! اما بايد توجه داشت که مال يعني هر چيزي که نيازي را برآورده کند و قابليت اختصاص يافتن به کسي را داشته باشد. برخي از فقها نيز بر لزوم احترام به اين حق تاکيد کرده اند؛ از جمله آيت الله مكارم شيرازي نيز در پاسخ به استفتائي چنين مرقوم داشته‌اند: ما معتقديم حق طبع و تاليف و اختراع و مانند آن يك حق شرعي و قانوني است و از نظر اسلام بايد به آن احترام گذاشت. دليل ما در اين قسمت اين است كه ما همواره موضوعات را از عرف مي‌گيريم و احكام را از شرع. مثلاً وقتي مي‌گوييم قمار حرام است كلمه تحريم از قرآن و احاديث اسلامي گرفته شده است. اما موضوع قمار چيست؟ بسته به تشخيص عرف است... در مورد مالكيت‌هاي فكري نيز مسأله همين گونه است. اسلام مي‌گويد ظلم و ستم و تجاوز به حقوق ديگران حرام است. اين حكم از اسلام گرفته شده است، اما موضوعش يعني ظلم و ستم و تجاوز به حقوق موضوعي است كه از عرف گرفته شده و امروز تقريباً همه عقلاي دنيا اين موضوع را به عنوان يك حق شناخته و سلب آن را ظلم مي‌دانند.

از طرف ديگر عدم رعايت کپي رايت در مجامع علمي و دانشگاهي، برخلاف اين گمان که سبب توسعه علوم مي‌شود، سبب درجا زدن و کند شدن سرعت توليد علم مي‌شود؛ چراکه تحقيقات دانشگاهي جاي خود را به کپي برداري خواهد داد و توليد مطالب جديد کاهش خواهد يافت.

خدايار سعيدوزيري


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانش و پژوهش
اقتصاد و بازار
مرز پرگهر
در قلمرو ورزش
آگهي
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته