جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1394/05/15 - روزنامه سراسري صبح ايران (پنجشنبه) نسخه شماره 5057

 حس ششم ؛ ادراک فراحسي 

 عرفان کسرايي-پژوهشگر مطالعات علم در دانشگاه کاسل آلمان

تعريف پديده هاي فراطبيعي يا پارانرمال در نگاه اول چندان دشوار به نظر نمي رسد. به عبارتي گزارش هايي تاييد نشده از پديده هايي که به ظاهر نظم طبيعي و قوانين حاکم بر جهان را نقض مي کنند. مثلا ادراک فراحسي ESP (1) ؛ پديده هايي مثل تله پاتي (خواندن ذهن سايرين)؛ آينده بيني و نظاير آن در رده گزارش هاي فراطبيعي يا اصطلاحا پارانرمال جاي مي گيرند.

تا آنجا که به علم مربوط مي شود وقوع اين پديده ها به لحاظ فيزيکي ناممکن است و با در نظر گرفتن اين نکته که قوانين فيزيکي؛ واقعيت جهان را توصيف مي کنند ؛ هر چيزي که ناقض آنها باشد ناممکن به نظر مي رسد. ميلتون روتمان فيزيکدان درباره ناممکن بود تله پاتي در کتاب راهنماي فيزيکدانان براي شک گرايي مي نويسد:

انتقال اطلاعات از درون فضا نيازمند انتقال انرژي از مکاني به مکان ديگر است. تله پاتي نيازمند انتقال مستقيم سيگنالي حامل انرژي از يک ذهن به ذهن ديگري است. همهء توصيفات ادراک فراحسي ESP به طريقي در بردارنده نقض اصل پاستگي انرژي است. نقض همه اصول تئوري اطلاعات و حتي اصل عليت اين اصل که معلول نمي تواند قبل از علت باشد.

روتمان مي گويد هر آنچه که ناقض اصول فيزيکي باشد ناممکن است. ادراک فراحسي ESP اين اصول را نقض مي کند بنابراين ناممکن است. اگر روزي پديده هاي ادراک فراحسي ESP بتوانند از يک آزمون علمي استاندارد و بدون تقلب سربلند بيرون بيايند سرفصل جديدي در برابر علوم گشوده خواهد شد و مي بايست در نظريه هاي علمي کنوني بازنگري کنيم.

1.1 چرا فال ها درست از آب در مي آيند؟

در تمام سالهايي که روي گزارش هاي فراطبيعي در ايران کار ميکردم سعي داشتم چه به صورت ميداني و چه به صورت تجربيات شخصي؛ سر از کار فالگيرها؛ طالع بين ها و غيبگوها و درمانگرهاي معنوي و افرادي که مدعي انجام اعمال خارق العاده و فراطبيعي هستند در بياورم. يکي از متداول ترين استدلال هايي که از برخي اطرافيان مي شنيدم اين بود که اگر فال و طالع بيني خرافه است پس چطور فالگيري که به اون مراجعه کرده بودم توانست اطلاعاتي درست از گذشته و آينده ام بگويد؟

فرض کنيد ورق هاي تاروت؛ فال قهوه يا کف بين به شما مي گويد:

بعضي آرزوهايتان خيلي واقعي نيست. گاهي برونگرا؛ بي خيال و اجتماعي هستيد؛ ولي بعضي وقت ها درونگرا و محتاط و تودار مي شويد. متوجه شده ايد که عاقلانه نيست که آدم با ديگران خيلي خودماني بشود. مقداري تغيير تنوع را دوست داريد و از محدوديت ها و گرفتاري ها خوش تان نمي آيد. گاهي شديدا دودل مي شويد که آيا تصميم درستي گرفته ايد يا کار درست را کرده ايد يا خير. مقدار زيادي ظرفيت استفاده نشده داريد که تا کنون به نفع خودتان از آن استفاده نکرده ايد.

اگر بخواهيد صادقانه جواب دهيد؛ اين شرح تا چه حد با شخصيت شما هماهنگي داشت؟ بسياري از مردم بر اين باورند که اين شرح حال؛ دقيقا شخصيت آنها را توصيف مي کند. پديده ء باور کردن اين که توصيف شخصيت عمومي؛ مخصوص به يک نفر است کاملا با پژوهش مورد تاييد قرار گرفته است. اين درک اشتباه ما از پديده اي با نام اثر فرر Forer effect ناشي مي شود . برترام فرر (2000-1914) نخستين کسي بود که اين پديده را مورد پژوهش و بررسي قرار داد. براي به کار افتادن اثر فرر؛ بايد به افراد گفته شود که اين توصيف کلي دقيقا شخصيت آنها را شرح مي دهد.

1.2 چرا ما به دام اثر فرر ميفتيم؟

از ديدگاه ديويد مارکز و ريچارد کامان روانشناس ؛ نتيجه اثر فرر مورد خاصي از اعتباربخشي خيالي است که در آن ما شيوه هايي را براي منطبق ساختن خودمان با توصيف ارائه شده پيدا مي کنيم. بر خلاف تصور؛ شخصيت ما ثابت و ساکن نيست. هر کس در موقعيتي خجالتي و در جايي پر رو است. در کاري چابک و در کاري کند است. روزي سخاوتمند و روزي خسيس. براي گروهي از مردم خودراي است و براي گروهي ديگرگوش به فرمان. معمولا ما ميتوانيم جنبه هايي از خودمان را بيابيم که با عبارتي دوپهلو همخواني داشته باشد. بنابراين حرفهاي فالگير به صورت اتوماتيک همواره تا حد زيادي درست از آب در مي آيد!

2.1 اثبات دعاي فراطبيعي و جايزه ميليون دلاري

جيمز رندي يکي از مشهور ترين آموزگاران تفکر نقادانه و در عين حال شعبده باز مشهوري است که از سالها پيش يا تعيين جايزه اي يک ميليون دلاري فراخوان داده تا هرکسي که ميتواند قواي فراطبيعي خودش را در شرايط کنترل شده آزمايشگاهي (نه با ارسال عکس و فيلم ويدئويي!) به اثبات برساند و اين جايزه را دريافت کند. تا به امروز هيچکسي از پس آزمون بنياد جميز رندي JREF سربلند بيرون نيامده است. خانم سيلويا برآون (6) يکي از مشهورترين و پردرآمد ترين رمال هاي آمريکايي که سالهاست با ادعاي بهره مندي از نيروهاي معنوي فراطبيعي به فريب مردم مشغول است در 3 سپتامبر سال 2001 در برنامه Larry King Live پذيرفت که در اين چالش شرکت کند. جيمز رندي آزموني براي محک زدن توانايي مورد ادعاي سيلويا برآون مطرح کرد و برآون هم پذيرفت که اين آزمون منصفانه است.نتيجه خيلي ساده بود. اعلام آمادگي سيليويا برآون در حد حرف باقي ماند و او هيچگاه ادعاي خود را در معرض يک آزمون کنترلي با روش علمي قرار نداد. باري! در آلمان نيز موسسه پژوهشي علمي شبه علم؛ همه ساله با اعلام فراخوان از افرادي که مدعي بهره مندي از نيروها و قواي خارق العاده فراطبيعي هستند مي خواهد اين توانايي ها را در معرض آزمون بگذارند. در کشور ما ايران نيز ؛ فالگير ها و رمال ها و درمانگرهاي جعلي بازار پرسودي دارند. ويدئوهايي که از خوردن ميخ و فرو بردن سيخ در بدن منتشر مي شود يا تصاوير جعلي و نقل قول هاي دسته چندم از يک رويداد به ظاهر پارانرمال چيزي را اثبات نمي کند. اگر کسي را مي شناسيد که ادعا مي کند ميتواند با دستانش لامپ را روشن کند؛ ذهن سايرين را بخواند يا اشياء را با قدرت ذهن اش حرکت دهد ما را بي خبر نگذاريد!

منبع : چگونه درباره چيزهاي عجيب بينديشيم؛ شيک و لوييس ون؛ ترجمه رامين رامبد


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانستني ها
پزشكي
استانها
انرژي
اقتصادي
اجتماعي
هنري
ورزشي
آگهي
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته