جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1386/03/02 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران - چهارشنبه نسخه شماره 2768

  اجتماعات مجازي در وبلاگستان فارسي 

حميد ضيايي پرور ، دانشجوي دکتراي ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات

چکيده
اين مقاله در صدد پاسخ دادن به اين سوالات است :
* وضعيت وبلاگستان فارسي چگونه است؟
* فراز و فرودهاي وبلاگستان فارسي از ابتدا تا کنون چگونه بوده است ؟
* زايش و ميرايي وبلاگها يعني چه ؟
* دلايل جامعه شناختي و روان شناختي رويکرد ايرانيان به وبلاگ چيست ؟
* چه نوع اطلاعاتي در وبلاگستان فارسي منتشر مي شود ؟
* ارتباط بين وبلاگ و حوزه عمومي چيست ؟
* کندوهاي وبلاگي چيست ؟
* اجتماعات وبلاگي در وبلاگستان فارسي کدامند؟
* چه رابطه اي بين سرويس دهندگان رايگان وبلاگ فارسي با تشکيل اجتماعات مجازي در اين فضا وجود دارد؟
* دسته بندي اجتماعات وبلاگي از نظر اجتماعي ، سياسي ، مذهبي ، علمي و تکنولوژيکي چگونه است ؟
* چه محتواها و پيامهايي در درون اجتماعات وبلاگي مبادله مي شود؟
* تاثير اجتماعات وبلاگي بر فضا ها و رخدادهاي دنياي واقعي چگونه است ؟
* چگونه يک اجتماع مجازي در وبلاگستان شکل مي گيرد ؟
* ابزار و تکنيکهاي تشکيل اجتماع مجازي در محيط وبلاگ کدامند؟
کلمات کليدي : وبلاگ / اينترنت/ اجتماعات مجازي / سايبر اسپيس / بلاگ سرويس /وبلاگستان /کندوهاي وبلاگي / پرشين بلاگ /بلاگفا /نشريات الکترونيک /بلاگرها

وضعيت وبلاگستان فارسي
هيچ آمار رسمي و قابل استنادي از تعداد وبلاگهاي فارسي وجود ندارد ، با اين حال جمع بندي آمارهاي بلاگ سرويس هايي نظير پرشين بلاگ ، بلاگفا ، ميهن بلاگ ، بلاگ اسکاي ، پارس بلاگ و بلاگر و رصد کننده هايي نظير بلاگ سنسوس و تکنوراتي نشان مي دهد که در حال حاضر حدود يک و نيم ميليون وبلاگ فارسي در اينترنت به ثبت رسيده است ، به دلايل مختلف از جمله وبلاگهاي آيينه اي ، وبلاگهاي مرده ، وبلاگهاي غير فعال و وبلاگهاي مسدود شده ، از اين ميان حدود 100 هزار وبلاگ فارسي فعال محسوب مي شوند
اولين وبلاگ فارسي در سال 1380 توسط سلمان جريري نوشته شد و در فاصله سالهاي 1382 تا 1384 وبلاگهاي فارسي رتبه چهارم وبلاگهاي جهان را داشتند که اين جايگاه اکنون به پله دهم جهاني تنزل پيدا کرده است که البته باز هم رتبه قابل توجهي است
زماني که آقاي خاتمي رييس جمهور وقت ايران براي شرکت در اجلاس جامعه اطلاعاتي به ژنو رفته بود و در آنجا به خاطر فيلتر شدن سايتهاي خبري و سياسي مثل سايت بي بي سي فارسي و دستگيري چند وبلاگ نويس ايراني مورد سوال خبرنگاران قرار گرفته بود با افتخار اعلام کرد که آزادي وبلاگ نويسي در ايران باعث شده تا وبلاگهاي فارسي در مقام چهارم جهان قرار بگيرند . اين خبر به طور موقت جو اجلاس مذکور را تحت الشعاع قرار داد
  گزارش هاي تازه از دنياي وبلاگ ها حاکي است روزي 100 هزار وبلاگ تازه در دنيا متولد مي شوند و روزانه يک ميليون و 300 هزار مطلب در آنها منتشر مي شود. نوشتن مطلب همانطور که قابل پيش بيني است، در روزهايي که اخبار مهمي در دنيا اتفاق مي افتد بيشتر مي شود ، مثل درگيري در لبنان و يا انتخابات و بحرانهاي سياسي و اجتماعي .
وبلاگ هاي فارسي زبان هم رشد قابل توجهي داشته اند و اين زبان را در ميان فهرست ده گانه زبان وبلاگ ها در تکنوراتي جاي داده است. تکنوراتي که سايتي است با امکان رديابي وبلاگ ها، بيش از 57 ميليون وبلاگ را شناسايي کرده که مسئولانش اعلام کرده اند حدود 55 درصد آنها فعالند، يعني حداقل هر سه ماه به روز مي شوند. در آمار اين سايت زبان فارسي 1 درصد مطالب منتشر شده در روز را تشکيل مي دهد. البته لازم به يادآوري است که اين سايت و نحوه رديابي اش مشکلاتي با زبان هايي مثل فارسي دارد که کمي دقت آمارش در اين زمينه را خدشه دار مي کند. در همين حال تکنوراتي وبلاگ هايي را که واقعا تاثير گذارند بر حسب ميزان لينکي که ديگر وبلاگ ها به آن ها مي دهند طبقه بندي کرده است. بر اساس آمار تکنوراتي، وبلاگ هاي مرجع، يعني آنها که بيش از 500 وبلاگ به آنها لينک داده اند، حدودا 4000 تا هستند. خيلي از اينها سال هاست فعالند و حداقل سعي مي کنند دو مطلب در روز بنويسند . انگليسي و ژاپني دو زبان اول دنياي وبلاگ هاست و به رغم مشکلات سانسور و فيلترينگ در چين، اين زبان جايگاه سوم را اشغال کرده است

آمار بلاگ سرويسها
در حال حاضر 5 بلاگ سرويس يا سايت اصلي ارايه دهنده خدمات رايگان وبلاگ نويسي فارسي بر روي اينترنت وجو دارد . پرشين بلاگ ، بلاگفا ، ميهن بلاگ ، بلاگ اسکاي و پارسي بلاگ در ايران فعالند و به اين آمار بايد سايت بلاگر که اکنون زير مجموعه گوگل قرار گرفته است و ساير وب سايتهاي خارجي که امکان فارسي نويسي به کاربران مي دهند اضافه کرد همچنين وبلاگهاي فراواني وجو دارند که از سرويس هاي رايگان وبلاگ نويسي استفاده نميکنند بلکه با اجاره کردن هاست و دامين اختصاصي و با استفاده از نرم افزارهاي وبلاگ نويسي مثل مووبل تايپ يا ورد پرس يا اسپ ريدر منتشر مي شوند .آمار اين دسته وبلاگها به زحمت به 5 هزار مي رسد
در حال حاضر پرشين بلاگ داراي 650 هزار وبلاگ ثبت شده است و روزانه بين 500 تا 600 نفر کاربر جديد به جامعه  پرشين بلاگ اضافه مي شود،  همچنين محتواهاي توليد شده در اين سرويس دهنده، فضاي بسيار فعالي را ايجاد کرده است. هم اکنون از ميان 10 ميليون کاربر اينترنت در ايران 6 ميليون نفر از محتواي وبلاگ ها استفاده مي کنند که پرشين بلاگ در اين بين داراي 4 ميليون مخاطب است .
سرويس هاي بلاگفا با حدود420 هزار و بلاگ اسکاي و ميهن بلاگ با 150هزار و پارسي بلاگ با 25هزار وبلاگ فعال در رتبه هاي بعدي قرار دارند . البته بلاگفا چندي پيش با انتشار گزارشي ادعا کرد که فعال ترين و پرکاربرترين بلاگ سرويس ايراني است اين ادعا از سوي پرشين بلاگ رد شد
پرشين بلاگ اکنون مي گويد حدود 14 ميليون واحد محتوايي(يادداشت و نظر) در سرورهاي خود ذخيره کرده است از نظر وبلاگهاي فعال نيز اين سرويس دهنده اعلام کرده که هم اکنون 80  تا 100 هزار وبلاگ فعال داشته و ميانگين تعداد يادداشت ها در طول يک روز بيش از 1800 يادداشت مي باشد
يکي ديگر از ملاکهاي مقايسه بلاگ سرويسها تعداد بازديد کنندگان آنها است طبق اعلام بلاگفا نگاهي به آمار بازديد ازاين سايت نشان مي دهد که آمار سايت بلاگفا اگرچه نزديک اما با فاصله کمي بيشتر از آمار سايت پرشين بلاگ مي باشد. آمار بازديد از صفحات سايت بلاگفا تقريبا در اکثر روزها بيش از يک ميليون بازديد بوده است و در واقع آمار ماهانه سايت بلاگفا به مرز 35 ميليون بازديد رسيده است
در دعواي ميان بلاگفا و پرشين بلاگ بر سر اين موضوع که کدام اول است چنين گفته شد که گرچه در روزهائي استئنائا آمار بلاگفا بالاتر است ولي هنوز پرشين بلاگ در جايگاه بالاتري قرار دارد. از لحاظ Ranking Traffic در يک دوره 3 ماهه ، بلاگفا با جهشي حيرت انگيز در مقام 6223 و پرشين بلاگ با 393 پله سقوط در مقام 4386 جهاني قرار مي گيرند. در دوره زماني مذکور پرشين بلاگ و بلاگفا, در فاصله يک هفته بلاگفا و پرشين بلاگ هر دو سرويس دهنده شاهد اقبال بسيار بالاتري بوده اند و بلاگفا در رده 3928 و پرشين بلاگ در رده 3331 قرار گرفته اند.
آمار بازديد از صفحه و ترافيک نشان مي دهد که پرشين بلاگ در حال سقوط و بلاگفا در حال صعود است و احتمالا در آينده نزديک بلاگفا پربيننده ترين سرويس دهنده خواهد بود. به اين دليل که پرشين بلاگ در طول حيات سازماني خود به بلوغ رسيده و چنانچه تکاني به خود ندهد و خود را بازسازي ننمايد بيش از اين هم شاهد سقوط خواهد بود ولي از طرف ديگر بلاگفا سايتي جوان است که هنوز تا دوران بلوغ فاصله دارد . از طرف ديگر با وجود اينکه تعداد کاربران بلاگفا چه فعال و چه غير فعال در حال حاضر کمتر مي باشد مشاهدات و بررسي نشان مي دهد که کاربران بلاگفا بسيار فعالتر از کاربران پرشين بلاگ مي باشند و اين فعاليت, بازديد کنندگان بيشتري را جذب نموده است. اگر پرشين بلاگ مايل باشد که علت اين سقوط را بداند در درجه اول بايد عامل را در کندي بارگذاري صفحات جستجو نمايد
اکنون با جمع بندي آمار وبلاگهاي فارسي از سرويس دهندگان مختلف مي توان چنين برآورد کرد که مجموعا بيش از يک ميليون و 500 هزار وبلاگ فارسي ثبت شده و حداقل حدود 100 هزار وبلاگ فعال فارسي بر روي اينترنت وجود دارد .

فراز و فرودهاي وبلاگستان فارسي
زماني وبلاگ کلمه ممنوعه محسوب مي شد و رسانه هاي رسمي نامي از اين تکنولوژي اينترنتي به ميان نمي آوردند اما اکنون تقريبا تمام رسانه ها از اين پديده يا رسانه بهره برداري مي کنند ، وبلاگستان فارسي فراز و نشيبهاي فراواني به خود ديده است از رخدادهايي نظير دستگيري وبلاگ نويسان تا برگزاري جشنواره هاي رسمي وبلاگ نويسي و حمايت نهادهاي حاکميتي از آن . اکنون ديگر جشنواره اي نيست که يک بخش وبلاگ نويسي در آن وجود نداشته باشد ، وبلاگ رسانه نسل جوان و فاقد تريبون شده است ، وبلاگها خود را به جامعه ايراني تحميل کرده اند چه از محتواي آنها خوشمان بيايد چه خوشمان نيايد ، آنها هستند در همين نزديکي . هيچ چيز از ديد تيز بين آنها پنهان نيست .

زايش و ميرايي وبلاگها
شور و شوق وبلاگ نويسي در ابتداي راه اندازي سرويس هايي مانند پرشين بلاگ و بلاگفا فراتر از توصيف است ، رسيدن آمار وبلاگهاي فارسي به عدد يک و نيم ميليون ظرف مدت کمتر از 5 سال نشان دهنده يک رشد انفجاري در اين زمينه است ، البته وبلاگها به همان سرعتي که ايجاد شدند از بين هم رفتند در واقع زايش و رويش وبلاگها در سالهاي اول تبديل به ميرايي و منجمد شدن وبلاگها در سالهاي اخير شده است ، وبلاگهايي ماندگار مانده اند که حرفي براي گفتن دارند ، روند وبلاگ نويسي به سمت تخصصي شدن در حال حرکت است
سوالي که مطرح مي شود اين است که چرا با وجود رشد آمار وبلاگهاي فارسي ايراني ها هر روز از رتبه چهارمي خود عقب نشيني کرده وحتي تضميني براي حفظ جايگاه دهمي آنان نيز در فضاي سايبر وجود ندارد؟
پاسخ اين سوال را بايد در موارد زير جستجو کرد :
* همزمان با رشد وبلاگهاي فارسي برخي ديگر از کشورها مثل چين و ژاپن با سرعت سرسام آوري به وبلاگ نويسي رو آوردند . بالا بودن جمعيت اين کشورها و ضريب نفوذ بالاي اينترنت در آنجا به همراه پهناي باند بالا و سرعت غير قابل مقايسه با ايران ، باعث شد تا وبلاگ نويسان اين کشورها در رقابت با بلاگرهاي فارسي زبان گوي سبقت را بربايند
* دستگيري برخي از وبلاگ نويسان ايراني که همراه با تبليغات منفي عليه وبلاگها در رسانه ها بود جو بسيار بدي بر عليه توليد محتوا در وبلاگها ايجاد کرد به گونه اي که برخي از خانواده ها وبلاگ نويسي را معادل جرم و خلاف تصور کردند . تغيير اين فضا و معرفي قابليتها و ظرفيتهاي وبلاگ براي رشد علمي در ايران زمان زيادي مي طلبد . هرچند اکنون تقريبا هيچ جشنواره رسمي در کشور نيست که يک بخش وبلاگ نويسي هم نداشته باشد
* تب و تاب وبلاگ نويسي در سالهاي اوليه با ظهور وبلاگهايي که هدفشان فقط معرفي شخصيت وبلاگ نويس بود فروخوابيد و وبلاگهاي که حرفي براي گفتن نداشتند کم کم از صحنه حذف يا فراموش شدند.
* وبلاگهاي آيينه اي يا وبلاگهايي که متعلق به يک نفر هستند اما در سرويس هاي مختلف راه اندازي شده اند آمار واقعي وبلاگها را به شدت پايين مي آورد . بخشي از اين اقدام به دليل نا امن بودن بلاگ سرويس ها و داون شده آنها در دوره هاي مختلف زماني بوده و بخش ديگر ناشي از علاقه بلاگرهاي ايراني به افزايش رتبه جستجوي وبلاگشان در موتورهاي جستجوي مختلف . بنابر اين بسياري از وبلاگهاي پرشين بلاگ يا بلاگفا در واقع متعلق به افراد مشترک هستند و برخي از آنها صرفا نقش آرشيو وبلاگ نويسان را ايفا مي کنند

راهبردهاي پيشنهادي
برگرداندن جايگاه قبلي وبلاگهاي فارسي امري تقريبا محال است اما حفظ جايگاه فعلي با اتخاذ سياستها و راهبردهايي امکان پذير مي باشد . برخي از اين راهبردهاي پيشنهادي از اين قرارند :
* شوراي عالي فناوري اطلاعات به عنوان متولي و عالي ترين مرجع سياستگزاري در زمينه فناوري اطلاعات در ايران بايد سياست حمايتي لازم در زمينه تنها مزيت نسبي ايرانيان در فضاي مجازي را در دستور کار خود قرار دهد
*  برگزاري اولين سمينار ملي شناسايي کاربردهاي وبلاگ در آموزش و توسعه ايران بايد در اولين فرصت ممکن با هدايت شوراي مذکور برگزار شود . وبلاگ پتانسيل هاي متعددي براي بخش آموزش عالي و دانشگاهها دارد همچنين از تکنولوژي وبلاگ مي توان براي توسعه صنعت جهانگردي و ايران گردي ، توسعه منطقه اي و شناسايي استعدادهاي جوان و شکوفايي آنها استفاده کرد
* حمايت عملي از بلاگ سرويس ها به عنوان بزرگترين توليد کنندگان محتواي فارسي در محيط اينترنت بايد از سوي شوراي عالي اطلاع رساني ( مجري طرح تسما ) اجرايي شود متاسفانه نگاهي به طرح تسما نشان مي دهد که براي بزرگترين توليد کنندکان محتوا در محيط اينترنت کوچکترين حمايتي در نظر گرفته نشده است . گويا قرار است فقط افتخارات وبلاگ نويسي به نام دولت ثبت شود
* وارد کردن وبلاگ به دورس دوره هاي تحصيلات تکميلي ارتباطات و آي تي و اطلاع رساني وبسياري از رشته هاي ديگر مي تواند به نهادينه کردن آموزش هاي بنيادي دراين زمينه کمک کند
* نگاه به وبلاگ نويسي فارسي بايد بخشي از سياستهاي راهبردي در زمينه جنبش نرم افزاري در ايران تلقي شود . تجربه هايي مثل ماجراي اعتراض وبلاگ نويسان ايراني به تحريف نام خليج فارس توسط نشريه نشنال جئوگرافيک نشان داد که روند و جريان کلي حرکت وبلاگ نويسي فارسي در راستاي منافع ملي ايران است . حمايت از اين فرآيند قطعا تامين کننده منافع ملي و امنيت کشور در جنگ نرم با جهان غرب است .

دلايل جامعه شناختي و روان شناختي رويکرد ايرانيان به وبلاگ
  مصادف شدن رونق وبلاگهاي فارسي با سالهاي پر افت و خيز تعطيلي برخي مطبوعات باعث شده تا اين فرضيه مطرح شود که بين اين دو رخداد ارتباط معنا داري وجود دارد ، البته اين فرضيه در هيچ تحقيق علمي و آکادميکي بررسي نشده است اما نشانه هايي از درستي اين موضوع در برخي بررسي هاي تحليل محتواي وبلاگها به دست آمده است ، با اين حال مي توان گفت بسته بودن فضاي سياسي و اجتماعي کشور به خصوص از نظر طرح مسايل اجتماعي و محدوديتهاي ارتباطي نسل جوان باعث شده تا از رسانه وبلاگ به عنوان تريبوني براي طرح ديدگاهها ; دل نوشته ها ، آرمانها و عقايد مختلفي که جايي در دنياي واقعي يا رسانه هاي مکتوب و ديداري و شنيداري ندارند استفاده شود .
   ايراني ها مردماني شفاهي بوده اند و بيش از آنکه افکار و نظرات خود را از طريق نوشته و سند مبادله کنند ترجيح داده اند از ابزار شفاهي براي اين منظور بهره ببرند ، وبلاگ در تاريخ ايران يک استثنا است ، براي اولين بار ايراني ها در حال تمرين نوعي انتقال افکار از طريق نوشتن هستند اين رخداد از منظر برخي صاحب نظران به انقلاب وبلاگي در عرصه سياست در ايران تعبير شده است
از سوي ديگر برخي از تحليل گران از اينکه ايرانيان درون گرا خصوصي ترين جنبه هاي زندگي خصوصي خود را بر روي اينترنت منتشر مي کنند اظهار تعجب مي کنند
يک دانشجوي ايراني مقيم فرانسه که تز دکترايش در باره وبلاگهاي ايراني است بر روي اين مساله کار مي کند که چرا  ايرانيها زندگي خصوصي خود را روي اينترنت قرار مي دهند. ما ايرانيها مردمان توداري هستيم. سفره دلمان را براي هر کسي باز نمي کنيم. زندگي خصوصيمان برايمان بسيار مهم است و اجازه ورود هر کسي را به آن نمي دهيم. اگر دفتر خاطره داشته باشيم در هفت سوراخ پنهانش مي کنيم که کسي آن را نخواند. يا نهايتا به افراد خاصي اجازه خواندن آن را مي دهيم. دليل آن به غير از تودار بودن، شايد غيرت و تعصب و حجب و حيايمان در حفظ مسائل شخصي و خانوادگي مان هم باشد. چيزهايي که رازهاي زندگيمان هستند.روي وبلاگها اما، خيلي از اين اسرار مگو را مي شود خواند: زني از مشکلات جدايي از همسرش و به عهده گرفتن حضانت بچه ها مي نويسد، مردي از غم دوري دخترش که در ايران است و حاضر به ديدن پدر نيست مي نويسد ، يکي از معلوليت جسمي و سختيهايش مي نويسد و دهها نمونه ديگر .
چرا ما ايرانيهاي "تودار" اينچنين خود را "بيرون" مي ريزيم؟ چه عواملي سبب مي شوند که ما  زندگي خصوصيمان را روي وبلاگ بنويسيم؟ تا چه مرحله در اين بيروني کردن زندگي خصوصي پيش مي رويم؟ آيا مرزهاي زندگي عمومي و خصوصي در زندگي واقعي هم جابجا شده يا اين وبلاگها هستند که ميل و امکان عمومي کردن زندگي خصوصي را به ما مي دهند؟
ادامه دارد


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و قلمرو ورزش
سياسي و سياسي خارجي
دريچه هنر
مرز پرگهر
دانش و پژوهش
خبر دانشگاه
آموزش و سنجش
اقتصاد و بازار
گزارش تصويري روز
آگهي هاي روزنامه آفرينش
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته