جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑíÇÝÊ Pdf ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1386/07/02 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران - دوشنبه نسخه شماره 2867

  ناتوراليسم و بيان واقعيت هاي تلخ زندگي  

کرج - خبرنگار افرينش
پژوهشکده نقد ادبي دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرج با همکاري گروه ادبيات فارسي و انگليسي سمينار تاثيرات مکتب هاي ادبي نوين اروپا برداستان نويسي معاصرايران با نگرش ويژه به آثار اميل زولا ، استيون کرين و صادق چوبک را درمحل سالن اجتماعات شهيد باهنرواقع دردانشکده ادبيات و علوم انساني اين دانشگاه برگزارکرد.
دراين سمينارکه به منظوربررسي شکل گيري مکتب ناتوراليسم دراروپا و تاثيرآن برادبيات آمريکا و سپس ايران برگزارشد، مجيد ترک تازي ازگروه زبان و ادبيات انگليسي ضمن بيان توضيحاتي درخصوص فلسفه ناتوراليسم اظهارداشت: درناتوراليسم يا مکتب اصالت طبيعت ادعا شده تمام اوصاف جهان را مي توان ازطريق مقتضيات طبيعي يا تجربي بيان کرد. دراين ميان شوپنهاورکه يکي ازنويسندگان تاثيرگذاربرناتوراليسم مي باشد، معتقد است بزرگترين بدبختي انسان اراده اي پوچ و بيهوده به زندگي است، خوشبختي خواب و خيالي بيش نيست وآنچه حقيقت دارد ، درد و رنج است. او روابط جنسي را علت اصلي و واقعي جنگ و نابودکننده صلح وآرامش مي داند وآن را دليل بسته شدن انسانها به زندگي ارزيابي مي کند.
نويسنده تاثيرگذارديگربرناتوراليسم ، داروين است که ازنسل آدم و حوا بودن همه انسانها را به شدت مورد انتقاد قرارداده و به جاي هبوط ، صعود آدمها را ازمرحله بسيارابتدايي عنوان کرده است. اومخالف تعاليم اخلاقي دين نيست ، درواقع تنها اعتقاد مذاهب به داستان غيرعلمي  آفرينش را مورد انتقاد قرارداده است.
درادامه آناهيت کزازي با اشاره به زندگينامه اميل زولا واستيون کرين بيان داشت: اميل زولا نظريه پرداز، روزنامه نگار، رمان نويس ، نمايشنامه نويس و نويسنده داستان کوتاه اروپايي درابتداي نويسندگي خود تحت تاثيرمکتب رمانتيسم بود. اما پس ازمدتي با خواندن کتاب "ديباچه اي برمطالعه علم پزشکي تجربي" اولين جرقه هاي ناتوراليسم درذهنش شکل گرفت و اولين کتاب تاثيرگذارخود درناتوراليسم را با عنوان "اعترافات کلود" منتشرکرد که به دليل نشان دادن فضاي اسفناک و تاريک مورد انتقاد قرارگرفت. وي به سبک رئاليسم عمق و شفافيت خاص بخشيد و اساس مکتب ناتوراليسم را بنا نهاد و با تاليف کتاب "رمان تجربي" اصول بنيادين ناتوراليسم را معرفي کرد.
استيون کرين ، خبرنگارجنگي و يکي ازتاثيرگذارترين نويسندگان ناتوراليسم آمريکا نيزبراين باوراست که اگرداستان را به همان گونه که دردنياي واقعي رخ مي دهد روايت کنيم ، دراين صورت خواهيم توانست منظورخود را به خوبي به خواننده منتقل نماييم. کرين پليدي هاي زندگي تهيدستانه را مي نماياند و برقدرت تعيين کننده وراثت و محيط تاکيد
 مي کند. او شگردي ناتوراليستي درپيش مي گيرد ، شگردي که درآن نمونه ها دست چين و به گونه اي غيرمستقيم ارائه مي شوند. جهان کرين يک جهان اتفاقي و جهان رويدادهاي تصادفي و رخدادهاي پيش بيني نشده است و تجربه درآثار وي تصادفي و عاري ازطرح مي باشد.استاد شراره شريفي يزدي نيزبا اشاره به اين نکته که تمام طرفداران ناتوراليسم وامداراميل زولا هستند ، تصريح کرد: ازنظرزولا ، ناتوراليسم بسط يافته رئاليسم است. درناتوراليسم برروي علمي بودن روش تحليل تاکيد مي شود و تمام روشهاي هنري با. زولا معتقداست اگرحقيقتي وجود دارد ، انسان آن را با هر5 حس خود درمي يابد. اوادعا مي کرد زندگي را همانطورکه هست ، واقعا و بي طرفانه ثبت و تحليل مي کند. معتقد بود نويسنده بايد مثل يک دانشمند عمل کند ; به اين صورت که ابتدا زندگي انسان را مشاهده کند و مورد مطالعه و آزمايش قراردهد و سپس يافته هايش را بي طرفانه گزارش نمايد. زولا درخصوص نمايشنامه اعتقاد داشت تئاترزمان خودش 50 سال ازرمان عقب تراست ، زيرا قرباني سنت هاي کهنه شده و به عقيده او "تئاترآخرين دژ باورهاي غلط است." او با رمانتيسيسم مخالف بود ولي عقيده داشت دشمن اصلي ناتوراليسم ، رمانتيسيسم نيست بلکه نمايشنامه خوش ساخت است که احساسات مخاطب را تحت تاثيرقرارمي دهد. زولا جبرگرا و معتقد بود انسان درشرايطي اززندگي قرار مي گيرد که ازقبل همه چيزتعيين شده و به هيچ نحوي نمي تواند اوضاع را کنترل کند. اودرتحليل انسان و زندگي به زواياي تاريک مي پردازد و کلا درونمايه آثارداستاني او عبارتند از: فقر، تبعيض نژادي، تبعيض طبقاتي، تعصبات بيجا ، فحشا ، بيماري، بلاياي طبيعي، وقايع ناگوار، فساد، پليدي و زشتي. ضمن اينکه زولا مارکسيست نيزبود و اعتقاد داشت ديريا زود طبقه فقيروکارگر جاي بورژواهاي جامعه را خواهد گرفت.
استاد زهرا سلطاني نيزضمن ايراد سخنراني خود بيان داشت: علاوه برنويسندگان اروپايي ، اکثريت قريب به اتفاق نويسندگان ناتوراليست آمريکايي نيزتحت تاثيرآثاروتفکرات زولا بودند. اما آنچه حائزاهميت است ، اين است که ناتوراليسم درآمريکا تحت تاثيرشرايط اقتصادي و اجتماعي جامعه خويش است. دراروپا ناتوراليسم مکتبي منسجم و تعريف شده است که حرکتي منظم دارد اما درآمريکا به هيچ عنوان چنين چيزي ديده نمي شود، نظريه پردازي صورت نمي گيرد و چارچوب منسجم و حرکت هدفمندي درخصوص ناتوراليسم وجود ندارد. تمام نويسندگان ناتوراليست آمريکايي بيشتردرگيرخلق آثارناتوراليستي هستند تا اينکه مقيد به نظريه پردازي و تعريف چارچوب هايي براي حرکت هدفمند باشند. اين تفاوت ها باعث مي شود ناتوراليسم آمريکايي نسبت به ناتوراليسم اروپايي دوام بيشتري داشته باشد. دراروپا به دليل چارچوبهاي خشکي که براي اين مکتب تعريف شده بود، خيلي زود مکاتب ديگرجايگزين آن شدند. اما درآمريکا بازبودن دست نويسندگان ناتوراليسم باعث شد که اين مکتب دوام بيشتري داشته باشد.
وي همچنين با اشاره به خصوصيات شخصيتي و هنري استيون کرين گفت: کرين انساني آرام بود اما خشونت درآثاراو نقش اصلي را به عنوان يک عنصرناتوراليستي بازي
 مي کند. او معتقد است بخش اعظمي ازسرنوشت انسانها مثل سرنوشت بيولوژيک يا فيزيولوژيک سايرموجودات تحت تاثيرعناصري وراي فرمان و حاکميت انسان است. او خواننده داستانش را درمسند قضاوت قرار مي دهد و ازاو مي خواهد که براساس تجربيات شخصي خود قضاوت کند. کرين کاملا سنت شکن است و تمامي عرف هاي مذهبي و اجتماعي را رد مي کند. ازنظراو خوبي موجود دراخلاقيات تزريق شده به فرد وجود ندارد و براين باوراست که اخلاق فرد اخلاقي است که تحت تاثيرشرايط خاص شکل مي گيرد. درواقع کرين درنوشته هاي خود ارزشها و نظامهاي اجتماعي را نفي مي کند ، تصويري علمي و جبرگرا ارائه مي دهد و وقايع و تجربيات شخصيت داستان را مي شکند و آن را به صورت وقايعي نامنسجم بيان مي کند..
دربخش دوم اين سمينارمهنازکمالي ازگروه زبان وادبيات فارسي به ارائه زندگينامه و آثارصادق چوبک نويسنده ناتوراليسم ايران پرداخت و گفت: صادق چوبک ازاولين کوتاه نويسان قصه فارسي است و پس ازمحمدعلي جمالزاده و صادق هدايت مي توان ازاو به عنوان يکي ازپيشروان قصه نويسي جديد ايران نام برد. او ذهن و روان قهرمان هاي قصه هايش را مورد توجه قرارداده و تلاش براي عمق بخشيدن به شخصيت ها ، برنحوه بيان وي تاثيرگذاشت. چوبک درتوصيف واقعيت هاي زندگي وسواس زيادي داشت و او را به علت همين دقت نظرو جزئي نگري ها رئاليست افراطي خوانده اند.
دکترعطا»ا... کوپال رئيس دانشکده ادبيات فارسي دانشگاه آزاد اسلامي واحد کرج نيزضمن بررسي پيوند ادبيات ايران با ادبيات جهان اظهارداشت: به طورکلي ادبيات سنتي ما قصه پردازنيست و به تکنيک هاي قصه پردازي به معناي اصلي خود آنگونه که دراروپا وجود دارد ، توجه نمي کند. قصه درادبيات سنتي ما درخدمت بيان حکيمانه يک حکمت يا پند ووعظي درسايه آثاراجتماعي يا اصلاح روح و نفس شخصي است. به همين دليل درادبيات سنتي ما نويسنده اي وجود ندارد که تنها براي منتفع شدن خواننده و التذاذ او قصه بگويد. درحالي که ازرنسانس به بعد مصرفي يا کاربردي بودن و به خدمت چيزي گرفته شدن درادبيات اروپا کنارگذاشته شد. دراين دوره شعردراختياراخلاق نبود اما درحدود قرن 17 با ظهورمکتب نئوکلاسيک دراروپا دوباره ادبيات درخدمت عقل قرارگرفت و پس ازآن با ظهورمکتب رمانتيسم ، ادبيات به خدمت احساس درآمد. پس ازرمانتيسم ، اين اعتقاد که ادبيات بايد واقعيت ها را بيان کند ، مکتب رئاليسم را به وجود آورد و پيوند ادبيات ايران با ادبيات جهان درهمين زمان ازطريق آشنايي با دو مکتب رمانتيسم و رئاليسم شکل گرفت. دراين تعامل بارزترين موضوع قابل توجه ، تاثيرگذاري ادبيات فرانسه برادبيات ايران بود.
وي درادامه گفت: درزمان صادق چوبک اتفاق ادبي مهمي به وقوع پيوست و آن ظهورناتوراليسم درجهان بود. تا اين زمان درادبيات ايران و جهان چيزي به نام داستان کوتاه وجود نداشته و ازسال 1820 اين نوع داستان ايجاد شده است.
دکترکوپال با اشاره به ويژگي نوشته هاي ناتوراليستي و به طورخاص آثارصادق چوبک بيان داشت: زبان ناتوراليست ها درداستان زبان محاوره بود و بکارگيري اين زبان يک طغيان انقلابي محسوب مي شد. درآثارچوبک نيززبان محاوره جايگاه ويژه اي دارد و درداستان هايش آدمها به زبان کوچه و بازارصحبت مي کنند. روش توصيف چوبک نيزروشي مبتني برديدن جزئيات و کوچکترين گوشه و کناره هاستکه درآن دقتي عکس وار لحاظ شده است. چوبک درتعريف فضا و موقعيت داستان بسيارچيره دست است. او فضاي بومي جنوب ايران را براي خواننده به دقت تعريف مي کند. اين فضا درآثارچوبک تلخ و تاريک است ودر داستانهاي او به ندرت لحظه هاي شاد ديده مي شود.
با خواندن آثارصادق چوبک يک حس غريب آزردگي ازروزگاربه خواننده دست مي دهد. اين ناتوراليسم ، ناتوراليسم عکس وارعامدانه اي است که تنها لحظات تلخ را شکارکرده و درمقابل چشمان مخاطب قرارمي دهد. بنابراين تمام واقعيت نيست بلکه تنها گزيده اي ازواقعيت است واين گزيده گرايي سبک صادق چوبک محسوب مي شود. او معتقد به تکنيک خاصي درقصه نويسي نيست و روش خود را دنبال مي کند.
وي همچنين افزود: يکي ازويژگي هايي که دراين زمان درادبيات جهان رايج شد ، نوشتن راجع به حيوانات و اززبان آنها بود. دليل اين امرآن است که نويسندگان مي خواهند چيزي را توصيف کنند که تا پيش ازاين وجود نداشته است. چوبک نيزدرداستان "عنتري که لوطيش مرد" اين عنتررا طوري توصيف مي کند که گويي حقيقتا درون روح او قرارگرفته و برحالات عنتري که صاحبش مرده است ، اشراف کامل دارد.
گفتني است درپايان اين سمينار، گردهمايي آينده پژوهشکده نقد ادبي دانشگاه آزاد واحد کرج اعلام شد. اين گردهمايي که با همکاري دانشکده علوم سياسي درتاريخ 86/7/25 درمحل سالن اجتماعات شهيد باهنردانشکده ادبيات اين دانشگاه برگزارخواهد شد، به "مقايسه ادبيات سياسي ايران و روسيه دردوره مشروطيت" خواهد پرداخت.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و قلمرو ورزش
سياسي و سياسي خارجي
دريچه هنر
مرز پرگهر
دانش و پژوهش
خبر دانشگاه
آموزش و سنجش
اقتصاد و بازار
گزارش تصويري روز
آگهي هاي روزنامه آفرينش
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته