جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1387/03/28 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(سه شنبه) نسخه شماره 3066

  ابومحمد مصلح الدين سعدي شيرازي 
 استاد: دکتر حسن احدي --دانشجو: حسين فرش فروش(قسمت پنجم )

ج) انديشه معاد
در بهار دنيا چون غافل مباشيد و در مزرعه آخرت نه که دنيا به زراعت طاعت اجتهاد نماييد که : ادنيا مزرعه الاخره , تا چون صرصر خزان موت در رسد چون مور با دانه هاي عمل صالح به سوراخ گور درآييد. کارتان فرموده اند بيکاره مباشيد تا در آن روزها که شهباز  اذا وقعت الواقعه   پرواز کند و پرو بال  ليس لوقتها  کاذبه  باز کند, و کوس القارعه بجنباند ..... معذور باشي و پشت دست  تحسر به دندان تحير نبري ....
3- تربيت عرفاني
سعدي از انديشه هاي عرفاني آگاهي داشته و در آثار او از تربيت عرفاني و شور و عشق و از خود گذشتن و به خدا پيوستن و سختيها را به خاطر دوست به جان خريدن و خاردشت محبت را گل و روح و ريحان دانستن و خود را دراو محو دانستن , سخن بسيار رفته است. وي باب سوم بوستان را به عشق و مستي و شور اختصاص داده است و در اين ساحت چنين اظهار نظر کرده است.
سالک عارف بايد وادي بي نهايت معرفت و عرفان را با تصفيه باطن آغاز کند و بر نفس خود چيره گردد و رفته رفته به آنجا رسد که با وجود او , اثري از نام و ياد خود بجا نگذارد که نام عاشق در محضر معشوق بردن خطاست:
کسي به مجنون گفت پيام خود را به ليلي بگوي, او گفت:
بگفتا مبر نام من پيش دوست
که حيف است نام من آنجا که اوست
سعدي بنيانهاي تربيت عرفاني را در دو امر خلاصه مي کند:
الف) دلدادگي و سوختگي ,
جان بيگانه ستاند ملک الموت به زجر
زجر حاجت نبود عاشق جان افشان را
چشم همت نه به دنيا که به عقبي نبود
عارف عاشق شوريده سرگردان را
درازل بود که پيمان محبت بستند
نشکند مرد اگرش سر برود, پيمان را
ب) عرفان عارفان,
چو عشق آيد از عقل ديگر مگوي
که در دست چوگان اسير است گوي
ره عقل جز پيچ بر پيچ نيست
بر عارفان جز خدا هيچ نيست
توان گفتن اين با حقايق شناس
ولي خرده گيرند اهل قياس
که پس آسمان و زمين چيستند ؟
بني آدم و دام و دد کيستند
پسنديده پرسيدي اي هوشمند
بگويم گر آيد جوابت پسند
همه هرچه هستند از آن کمترند
که با هستيش نام هستي برند
4-تربيت اخلاقي
خوي سعدي است نصيحت, چه کند گر نکند؟
مشک دارد نتواند که کند پنهانش
سعدي ضمن تاکيد بر تربيت اخلاقي بر دو نکته تاکيد ورزيده است:
الف) زمان آغاز تربيت اخلاقي
سعدي نفس آدمي را خوب مي شناسد و در اين باره بر اين باور است که بايد تربيت اخلاقي از همان آغاز کودکي شروع شود, زيرا اگر خوي بد در نفس آدمي استقرار يافت به آساني نمي توان آن را پاک ساخت.
خوي بد در طبيعتي که نشست
نرود جز به وقت مرگ از دست
ب) استعانت از دانايان 
سعدي تربيت اخلاقي را به داشتن مربي متوقف دانسته , و براي مربي اخلاق , شرايط ويژه اي قايل شده, مي گويد:
مربي اخلاق علاوه بر اينکه بايد اهل فضل و معرفت باشد بايد اهل عمل صالح, راست گفتار , درست کردار نيز باشد و پيش از تربيت ديگران , نفس خود را تربيت کرده و بر نفس خود غالب شده باشد.
اي که دانش به مردم آموزي
آنچه گويي به خلق, خو بنيوش
خويشتن را علاج مي نکني
باري از عيب ديگران خاموش
اصول تعليم و تربيت
مربيان, معلمان و برنامه ريزان تعليم و تربيت براي دستيابي به مقاصد و اهداف تعليم و تربيت بايد قواعد و اصولي را پايه و اساس تعليم و تربيت قرار دهند و روشهاي مناسب آن اصول را برگزينند تا به اهداف مورد نظر نايل گردند, اصول تعليم و تربيت از ديدگاه سعدي عبارتند از :
1- ذوق شناسي و استعداد يابي
کشف استعداد ها و توانايي هاي گوناگون افراد و شکوفا ساختن آنها به تکامل جامعه و فرد سرعت مي بخشد و ازهدررفتن نيروها مي کاهد. سعدي , درابواب مختلف گلستان به شناساندن طبعها, استعداد ها و روحيات مختلف مردم پرداخته و متناسب با طبع و ذوق و استعدادها و توانايهاي آنان به نصيحت و تربيت آنها همت گماشته است.
2-تدريج وتداوم
سعدي بر اين باور است که تدريج و تداوم از اصول مسلم تربيت نفس است و پيوسته بايد از آيينه نفس گرد افشاني و غبار زدايي شود, در غير اينصورت توقع صفاي نفس بيهوده است.
چو پاک آفريدت بهش باش و پاک
که ننگ است ناپاک رفتن به خاک
پياپي بيفشان از آيينه گرد
که مصقل نگيرد چو زنگار خورد
3-ابزارمحبت 
کرم کن , نه پرخاش و کين اوري
که عالم به زير نگين آوري
چوکاري برآيد به لطف و خوشي
چه حاجت به تندي و گردن کشي؟
نخواهي که باشد دلت دردمند
دل دردمندان برآور ز بند
روشهاي تعليم و تربيت
اين روشها, فنون و تدابيري هستند که از طريق به کار بستن آنها  وضعيت مطلوب به وجود مي آيد, خواه اين تدابير به وسيله مربيان و معلمان به منظور تربيت متربيان اعمال گردد و خواه متربيان و سالکان به منظور خود سازي اين تدابير را تجربه کنند. بنابر اين روشهاي تربيتي به روشهاي خود سازي و تربيت متربي تقسيم مي شود. ديدگاه سعدي در باب ايندو روش کلي به شرح زير است:
الف )روشهاي خود سازي :
روشهاي خود سازي براي پرورش شخص به کار مي رود يعني هرفرد بر اساس اين روشها به تعليم و تربيت خود مي پردازد . ازديدگاه سعدي اين روشها بر دو گونه است:
1- پيراستگي و نيايش 
بيا تا برآريم دستي ز دل
که نتوان برآورد فردا ز گل
به فصل خزان در نبيني درخت
که بي برگ ماند ز سرما ي سخت
بر آرد تهي دستهاي نياز
ز رحمت نگردد تهي دست باز؟
مپندار از آن در که هرگز نبست
که نوميد گردد بر آورد دست
فضا خلعتي نامدارش دهد
قدر ميوه در استينش نهد
همه طاعت آرند و مسکين نياز
بيا تا به در گاه مسکين نواز
چو شاخ برهنه برآريم دست
که بي برگ از اين بيش نتوان نشست
خداوند گارا نظر کن به جود
که جرم آمد از بندگان در وجود
گناه آيد از بنده خاکسار
به اميد عفو خداوندگار
خدايا به عزت که خوارم نکن
به ذل گنه شرمسارم مکن
ادامه دارد


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و در قلمرو ورزش
سياسي
دريچه هنر
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
آزمون و سنجش
خبر دانشگاه
آگهي هاي روزنامه آفرينش
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته