جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1387/06/06 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(چهارشنبه) نسخه شماره 3121

 گل گشت  

اصفهان
تاريخچه اصفهان  
 
اصفهان در ميان شهرهاي ايران گوهري يگانه است که در پي فراز و فرودهاي تاريخي و از پس غبار قرون و اعصار همچنان درخششي ناب و سحرانگيز دارد. چنان تازه و پرطراوت است که گوئي هم امروز پا به عرصه هستي نهاده و چنان اصيل و ريشه دار که گوئي همواره بوده. فرهنگ غني و طبيعت زيباي اصفهان هماهنگي شگفتي دارند چنانکه گوئي بازتاب يکديگرند.گنبدهاي فيروزه اي ، آسمان آبي را طنين تکرار بخشيده ، گلدسته هاي بلند ، نداي خاموش چنارهاي کهنسال را که آيه هاي خاکي خداوندند به بانگي رسا نغمه توحيد سرداده و نقش و نگار گل و بوته ها و اسليمي ها ، باغهاي خرم و شاخه هاي پرشکوه را بي خزان و جاودان کرده و جلوه هاي رنگ و نور در کاشي ها ، آفتاب درخشان اصفهان را معناي تازه اي بخشيده است.اصفهان از ديرباز بخاطر وجود پربرکت زاينده رود ، اين سرچشمه حيات ، از کانونهاي مهم زندگي در اين سرزمين بوده است ، چنانچه در تمامي ادوار تاريخي شناخته شده از شهرهاي مهم ايران به شمار ميرفته است.در دوره هخامنشي آن را گابا يا گي مي ناميده اند که بعدا به جي تبديل شده و از اقامتگاههاي ويژه پادشاهان و از استانهاي مهم ايران بوده است. در دوره اشکاني نيز اصفهان يکي از چهار ايالت پهله قديم و از مراکز مهم حکومت اشکاني بوده  است . قلعه سارويه و گنجينه بزرگ کتاب آن مربوط به همين دوره است. در دوره ساساني اصفهان مرکز تجمع سپاهيان و پادگان مرکزي ايران بوده است و از همين رو آن را اسپاهان يا سپاهان ناميده اند. اصفهان در سال 21 هجري به تصرف سپاهيان اسلام در آمد و در سده هاي چهارم و پنجم هجري در دوره حکومت ديلميان اصفهان پيشرفت و عمران بسياري يافت ، کتابخانه بزرگي داشت و مهمترين مرکز علوم ديني ، ادبي و فلسفي در ايران بود. در همين دوره است که ابن سينا دانشمند و فيلسوف بزرگ ايران به تدريس مي پردازد و چندي نيز وزارت مي يابد.اصفهان در دوره سلجوقي و صفوي که بعنوان پايتخت برگزيده شده به اوج شکوه و عظمت خود دست يافت و يکي از بزرگترين و آبادترين شهرهاي جهان بود. در فاصله ميان دوره سلجوقي و عصر صفوي يعني در دوره اوج و شکوفائي دو مصيبت بزرگ نيز بر اصفهان وارد آمد. يکي حمله مغول در قرن هفتم و ديگري قتل عام تيمور در اواخر قرن هشتم . اما اصفهان آنچنان که در طول تاريخ پرفراز و نشيبش نشان داده بار ديگر از ميان آتش و خاکستر سربرآورد شکوه گذشته را باز يافت .اکنون اصفهان بعنوان يکي از زيباترين شهرهاي جهان با پشتوانه عظيم فرهنگي ، هنري ، صنعتي و اقتصادي خود مورد توجه جهانگردان و ايرانگردان داخلي و خارجي قرارگرفته است.

 مسجد آقا نور
 
در محله دردشت اصفهان مسجدي قرار دارد که طبق سنتهاي معماري ايران به صورت 4 ايوانه طراحي شده است. وروديهاي مسجد آقانور در ضلع شمالي و شرقي مسجد قرار گرفته که توسط کوچه هاي اطراف به بازار دردشت و محله اي به همين نام مربوط مي شود.
باني مسجد «نورالدين محمد اصفهاني» از افراد خير و نيکوکار است که ساختمان مسجد را در زمان سلطنت شاه عباس اول شروع کرده است اما در اولين سال سلطنت شاه صفي به اتمام رسيده است. کتيبه سردر مسجد که به خط محمد رضا امامي و تاريخ 1039 هجري قمري است بيانگر همين مطلب است. کتيبه اي که در ايوان جنوبي مسجد وجود دارد به خط ثلث سفيد بر زمينه کاشي لاجوردي مورخ به سال 1258 هجري زمان محمد شاه قاجار است. خطاط اين کتيبه محمد باقر شيرازي است در اشکال مربع شکلي که در داخل اين ايوان وجود دارد با خطوط بنايي ساده لاجوردي بر زمينه آجري و خط بنائي حنائي بر زمينه فيروزه اي، آيات قرآن نوشته شده است. در ايوان شرقي مسجد نيز با خط نستعليق به رنگ زرد بر زمينه کاشي خشت لاجوردي اشعاري نوشته شده است. مصراع آخر اشعار ماده تاريخي است که سال 1034 را نشان مي دهد. يکي از نفايس مسجد آقا نور شبستان زيبا و جالب آن است. نور اين شبستان بوسيله قطعاتي از سنگ مرمر شفاف تامين مي شود ستونهاي شبستان مسجد نيز بسيار جالب توجه هستند. بر طرفين محراب شبستان با خط بنائي مشکي ساده بر زمينه زرد عبارات مذهبي نوشته شده است سردر خارجي اين شبستان نيز با کاشي گره و خطوط بنائي تزئين شده است. اين شبستان در قرن سيزدهم به مسجد الحاق شده است. سردر شمالي مسجد آقانور کتيبه اي دارد که به خط ثلث سفيد بر زمينه کاشي خشت لاجوردي به وسيله محمد باقر شيرازي کتابت شده است. مضمون اين کتيبه آيات قرآن مجيد است. مسجد آقانور در جنگ تحميلي آسيب هاي بسيار ديده که به شيوه اول بازسازي شد. 
 مسجد لنبان
    
مسجد لنبان از مساجد زيباي اصفهان است که در محله قديمي لنبان واقع شده است. اين مسجد در زمان شاه سليمان صفوي بر خرابه هاي مسجدي بنا شده که در قرن هشتم احداث شده بود. خطوط باقيمانده بر دو لوح کاشي به خط ثلث سفيد بر زمينه لاجوردي رنگ و قلم محمدرضا امامي نوشته شده است. تاريخ اين کتيبه سال 1080 هجري قمري است. مردم اصفهان براي مسجد لنبان احترام خاصي قائل هستند و عقيده دارند حضرت امام حسن (ع) در اين مسجد نمازگزارده اند. بر بالاي در ورودي مسجد به خط نستعليق سفيد بر زمينه کاشي لاجوردي اشعاري نوشته شده که نويسنده محمد رضا امامي و تاريخ آن 1080 هجري قمري است. مفاد اين کتيبه از تعميرات مسجد در زمان شاه سليمان صفوي حکايت مي کند. کتيبه سر در مسجد لنبان در قرن سيزدهم هجري به مسجد اضافه شد  و تاريخ آن 1256 هجري قمري است نويسنده اين کتيبه محمد باقر شيرازي است که به خط ثلث سفيد بر زمينه کاشي لاجوردي آيات قرآني با کتابت کرده است.
مسجد سيد
 يکي از بناهاي با شکوه و نفيس شهر اصفهان مسجد سيد است. اين اثر ارزنده و مشهور که در ضلع جنوبي خيابان مسجد سيد واقع شده از حيث مطالعه معماري و هنر کاشيکاري مخصوصا گره کشي، خط بنائي و کاشي 7 رنگ در شمار بهترين آثار قرن 13 هجري قرار دارد. ساختمان مسجد سيد زير نظر مرحوم حجت الاسلام سيد محمد باقر شفتي معروف به سيد شروع شد. اما عمر آن مرحوم براي پايان آن وفا نکرد. بنابراين بقيه کارهاي آن زير نظر فرزند و نوه او ادامه يافت.
مسجد سيد با چهار در اصلي، دو شبستان بزرگ، دو گنبد کوچک و بزرگ، دو چهلستون، دو مهتابي وسيع کف حياط، چهار مهتابي طبقه فوقاني، سه ايوان و يک گلدسته معظم، ساعتي رفيع و بيش از 45 حجره و چند دهليز جمعا8075  متر مربع مساحت دارد. پس از انقراض صفويه با رکودي که گريبانگير وضع اقتصادي کشورمان شده بود که کاشيکاري و بطور کلي مسجد سازي دچار وقفه محسوسي شد. بنابراين اگر بگوئيم مرحوم سيد با آغاز ساختمان مسجد سيد بار ديگر احداث مسجد در ايران را رونقي تازه بخشيد سخني به گزاف نگفته ايم. سردر شمالي مسجد که ورودي اصلي به حساب مي آيد دري رفيع با دوسکو از سنگ پارسي است که طرفين آن تزئيناتي از کاشي 7 رنگ و گل و بته و کيبه هائي به خط ثلث جاي گرفته اند. اين کتيبه ها شامل آياتي از قرآن کريم است. سر در جنوب غربي که آن نيز يک ورودي رفيع است با کاشيهاي 7 رنگ و کتيبه ها و اسپرهاي مکتوب تزئين شده است. کتيبه هاي اين سردر به خط محمدباقر شيرازي خوشنويس بزرگ عصر قاجار کتابت شده است. سر در جنوب شرقي با جلوخاني وسيع همچون نگيني در کوچه مي درخشد. در اسپرهاي طرفين اين سر در اشعاري به خط نستعليق بسيار زيبا در مده مرحوم سيد به چشم مي خورد مسجد سيد از نوع مساجد چهار ايواني است که ايوان شمالي با کاشيهاي 7 رنگ و گل و بوته اسليمي تزئين شده است. ايوان جنوبي جلوي شبستان زيرگنبد قرار دارد. ايوان هاي شرق و غرب در جلو شبستان زمستاني مسجد واقع شده اند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي و در قلمرو ورزش
سياسي
دريچه هنر
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
خبر و دانشگاه
آزمون و سنجش
آگهي هاي روزنامه آفرينش
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته