جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1388/02/08 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران(سه شنبه) نسخه شماره 3301

 چکيده اي از ديدگاه ملاصدرا درباره نفس  
  استاد: دکتر حسن احدي--دانشجو : ساره زماني (قسمت سوم )

 تاثير تخيل ذهني بر بدن:
از نظر ملاصدرا قوه تخيل قوه اي است که اشيا» حسي را که ماده , شکل و صورت دارند, با امور عقلي که شکل يا صورت ندارند, جمع مي کند. به بيان ديگر اين قوه , قوه متخيله شناختي يا قوه هوشي داراي شکل, صورت و امتداد, اما مجرد است. به بيان ديگر , خيال مرتبه اي از وجود و اگاهي نفس است که در ميان روح يا عقل و بدن قرار دارد و تصورات را در قالب صور حسي ادراک مي کند. اين مرتبه نفس پنج حس دروني دارد: بينايي, شنوايي, بويايي, لامسه و چشايي . ملاصدرا اين قوه نفساني خيال را مجرد مي داند و چنان که پيش از اين اشاره شد اين مرتبه نفس را انسان نفساني مي نامد. ولي نفس انساني با تقويت خيال مي تواند بدنش را تحت تاثير تصورات ذهني قرار بدهد . همچنان که او خود مي گويد که يک انسان با تخيل قوي امري منفور مي تواند مزاج جسماني خود را تغيير دهد و با تصور سرما احساس سردي کند.
بنابراين نفس متخيل شخص مي تواند بدون وساطت ابزاري بدني کارهايي انجام بدهد. وي به مثال هاي ديگري نيز اشاره مي کند: ما در نفس خود مي يابيم که هرگاه اراده مي کنيم بنويسيم و تصميم مي گيريم, اگر مانعي نبود ان کار را انجام مي دهيم و مبدا اراده همان تصور است و اگر امري مطلوب و شادي اور را تصور کرديم که خواهان دستيابي به  ان هستيم , صورتمان سرخ و اندام هايمان هيجان زده مي شوند و هرگاه امر ترسناکي را تصور کرديم که گمان مي کنيم رخ خواهد داد رنگ صورتمان زرد و بدنمان مضطرب مي شود. هرچند که هيچ يک از اين دو امر مطلوب و ترسناک وجود ندارند و يا شخص بيمار اگر تخيل قويي اي از سلامتي داشته باشد چه بسا سلامتي را بدست اورد و هرگاه انسان سالم توهم قويي اي از بيماري داشته باشد, بيمار مي شود.
از نظر ملاصدرا نفس انساني وقتي به کمال مرتبه وجودي خود رسيد مي تواند( از طريق قصد ذهني ) مرتبه پايين تر از خود را تحت تاثير قرار دهد. او مي تواند ماده را با تغيير صورت و دادن صورت جديد تحت تاثير قرار دهد.
 همچنين مي تواند هوا را ابري کند, باران و توفان تندي توليد کند و حيوانات را مقهور ان سازد. دعاي او به واسطه اراده خويش در عالم ملک و عالم ملکوت به اجابت مي رسد تا انجا که مي تواند بيمار را شفا بدهد و تشنه را در منطقه خشکسالي با بارش باران يا به وجود اوردن چشمه سيراب کند و ابداني سنگين را بالا ببرد که نفوس ديگر نمي توانند. از نظر ملاصدرا همه اينها بدين جهت ممکن هستند که ثابت شده است ابدان تابع و تحت تاثير نفوس هستند. ملاصدرا مي گويد اگر مزاج انسان تحت تاثير تصورات و تخيلات ذهني قرار گيرد , اگر انها تخيلاتي مشترک يا تخيلاتي بسيار عميق در اغاز طبيعت  ابتدايي نفس باشند يا به تدريج بر اثر عادت و  نظم عميق شده باشند در ان صورت تعجبي ندارد اگر برخي از نفوس , قدرتي الهي داشته باشند و همان طور که بر بدن خود تاثير مي گذارند بر عناصر تاثير بگذارند.
بنابراين هرگاه که مفارقت نفس از بدن بيشتر شود, قدرت و تاثير او بر هر انچه ( در مراتب وجود) پايين تر از اوست بيشتر مي شود. در مورد پيامبران و اوليا چنين وضعي حاکم است و در مابعد الطبيعه ثابت شده است که ماده تابع و تحت تاثير نفوسي است که از لحاظ وجودي قوي اند. اين پديده ها امروزه بخشي از فراروان شناسي دانسته مي شوند, اما چرا و چگونه انها بوجود مي ايند؟ فراروانشناسان هيچ پاسخ روشني براي اين پرسش ندارند.
ديدگاهي که اخيرا بصورت مشترک هم در روانشناسي نابهنجاري و  هم در پزشکي پذيرفته شده است ديدگاه روان تني است که در عين حال رهيافت کل گرايانه به مسئله نفس و بدن ناميده مي شود و از پرسش هاي مربوط به سبب شناسي بيماري نشات گرفته است . بعضي از بيماري ها و اختلالات رواني اشکارا به بدن  انسان مربوط مي شوند و انها را مي توان براساس مفاهيم فيزيولوژي توضيح داد. بقيه انها اختلالات رواني و رفتاري  اند که نمي توان به روشني علت خاصي را در بدن براي انها نشان داد. انها ناشي از علل روانشناختي ازقبيل هيجان , اضطراب , احساس دشمني و کشمکش دروني هستند و ارتباط نهايي ميان نفس و بدن را نشان مي دهند و مبناي ديدگاه روان تني يا کل گرايانه را تشکيل مي دهند. براساس رهيافت کل گرايانه در پزشکي , هر بيماري بدني يا رواني, بيماري کل ارگانيسم است. از اين رو ارگانيسم را نبايد مثل دو هويت مستقل بلکه همچون يک کل رواني زيستي واحد در نظر گرفت. اين ديدگاه روان تني تا حدي سازگار با تلقي ملاصدرا از رابطه نفس و بدن است. در , 1998 چهل دانشمند از دانشگاه ها و ازمايشگاه هاي پژوهشي سراسر امريکا در انجمن سودنبرگ در دانشگاه هاروارد در همايشي سه روزه شرکت کردند که با حمايت مشترک موسسه علوم عقلي و دانشکده پزشکي دانشگاه هاروارد برگزار شده بود. محور اين همايش بررسي و ارزيابي اطلاعاتي درباره پديده اي جالب بود که علم پزشکي جديد را گرفتار کرده بود. در اطلاعات اوليه اي که در اين همايش ارائه شد امده بود که ما در استانه انفجار شواهد مورد بر تاثير معالجه اندک از طريق دعا يا قصد ذهني هستيم .


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر و دانشگاه
دانش و پژوهش
مرز پرگهر
اقتصاد و بازار
دريچه هنر
آزمون و سنجش
ورزشي و در قلمرو ورزش
آگهي روزنامه آفرينش
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته