جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1389/04/15 - روزنامه سراسري صبح ايران (سه شنبه) نسخه شماره 3638

  رشد از هفت تا يازده سالگي  

 رشد در دوره دوم کودکي از ديدگاه اسلام
   پيشوايان اسلام نيز در احاديث مختلفي ويژگي هاي اخلاق و تربيتي شخصي را براي کودکان در هفت تا چهارده سالگي تعيين فرموده اند:
   1 - سن اطاعت و فرمانبري . رسول اکرم صلي الله عليه و آله در حديثي ، ويژگي کودک را در اين دوره "عبد" دانسته که به معناي اطاعت است . در حديث ديگري حضرت علي عليه السلام خصوصيت کودک را در اين دوره "خادم" عنوان کرده اند بنابراين مي توان چنين گفت که پيشوايان اسلام ، کودک را در اين دوره سني مطيع و فرمانبر معرفي مي کنند و اين خصوصيت بر خلاف خصوصيت هفت سال اول (سيادت) است که در آن کودک داراي ويژگي خود مرکزي و سيادت است و پدر و مادر بايد بيشتر مطابق خواستهاي کودک رفتار کنند . هم چنين با خصوصيت نوجوان در هفت سال سوم (وزارت ) فرق دارد که بايد نوعي مشارکت و تعامل بين خواسته هاي فرزندان و پدران و مادران به وجود آيد . به عبارت ديگر ، کودک در اين دوره بيش از هر زماني ديگر آمادگي دارد تا آنچه را پدر و مادر يا ساير بزرگسالان از او توقع و انتظار دارند ، انجام دهد و آمادگي فراواني براي ارضاي خواسته هاي پدر ، مادر و ساير بزرگسالان از خود نشان مي دهد و خود را بيشتر در اختيار آنها قرار مي دهد، زيرا در اين دوره خاصيت نقش پذيري دارد و در جستجوي نقشي است که بايد در ميان بزرگسالان ايفا کند.
    2- سن تعليم و تربيت . رسول اکرم صلي الله عليه و اله در حديثي ، اين دوره را سالهاي تاديب و تربيت نامگذاري فرموده اند. امام صادق عليه السلام نيز در حديثي اين دوره را دوره تعليم ناميده اند . در خصوصيت رواني و تربيتي کودک در اين دوره ، يعني " تربيت پذيري" و " تعليم پذيري" گوياي اين است که کودک آمادگي دارد تا به طور مستقيم ، اولا ارزشها و ضد ارزشها به او آموزش داده شود و اين مفاهيم براي او به تدريج تبيين گردد. آموزش مستقيم اين مفاهيم در دوره قبل چندان کار ساز نبود و لازم بود کودک بيشتر غير مستقيم و تقليدي تحت اين آموزشها قرار گيرد. ولي در اين دوره با افزايش رشد سني ، کودک به اين مرحله از شناخت رسيده است که بتوان به او مفاهيم اخلاقي و تربيتي را مستقيم آموزش داد. اينکه حديث مي فرمايد دوره مزبور ، دوره تاديب است ، احتمالا گواه بر همين است وگرنه از ديدگاه پيشوايان اسلام ، همه سنين ، سالهاي تاديب و تربيت به معناي عام آن است ، ثانيا تعليم کودک به طور رسمي از اين سالها          مي تواند شروع شود ، زيرا از اين سنين به بعد ، کودک هم از نظر جسمي و هم از لحاظ رواني آمادگي دارد تا مفاهيم علمي و آموزشي را به طور مستقيم فرا بگيرد يا به تعبيري " تعليم کتاب " را بياموزد. ويژگي تعليم و تربيت پذيري کودک در اين دوره با توجه به خصوصيت "عبد بودن " و " خادم بودن " معناي بيشتري پيدا مي کند. يعني همان طور که کودک مطيع و فرمانبر است و خود را بيشتر در اختيار پدر و مادر يا ساير بزرگسالان قرار مي دهد ، آمادگي زيادي نشان مي دهد که تحت تعليم و تربيت آنها قرار گيرد و آنچه را که از طرف آنها مطرح مي شود بپذيرد و در اين مورد علاقه زيادي از خود نشان مي دهد. يعني کودک در اين دوره تشنه تعليم و تربيت است و آنچه را از طرف پدر و مادر و ساير بزرگسالان ارائه مي شود، به جان مي پذيرد . بنابراين اگر اصول اخلاقي به شيوه اي ملموس و عيني براي کودکان اين دوره ارائه شود ، آنها قادرند اين اصول را همانند بزرگسالان درک کنند و در دوره هاي بعد نيز آنها را هم چنان براي خود حفظ کنند.
نظريه هاي رشد
نظريه روان کاوي فرويد
    بخشي از مکتب روان تحليل گري فرويد مربوط به فرايند رشد است و به ادعاي وي مراحل رشد همگاني است و ارتباطي به فرهنگ خاصي ندارد . فرويد 5 مرحله براي رشد رواني - جنسي مطرح کرده است :
 1- مرحله دهاني    
2- مرحله مقعدي          
 3- مرحله آلتي
 4- مرحله نهفتگي  
  5- مرحله تناسلي
  مرحله نهفتگي (6 تا 12 سالگي )  
    اين مرحله ، مرحله سکون نسبي يا عدم فعاليت سائق جنسي در طول دوره اي که از انحلال عقده اديپ تا بلوغ طول مي کشد ، را شامل مي شود . در اين مرحله کودکان به خاطر ترس و عذاب وجداني که از تمايل خود به والد غير هم جنس دارند از اميال جنسي چشم پوشي مي کنند و نزديک به 6 سال در ناهوشياري با آن اميال مي جنگند.
   پيدايش سوپر ايگو در انتهاي دوره ديپي و تکامل بيشتر اعمال ايگو امکان کنترل بيشتري را بر تکانه هاي عزيزي فراهم مي کند. عموما تصور مي شود علايق جنسي در خلال اين دوره در سکون و خاموشي هستند . اين دوره هم براي پسرها و هم براي دخترها در درجه اول مرحله وابستگي به هم جنس هاست و هم چنين دوره والايش انرژي هاي ليبيدويي  پرخاشگرانه به صورت يادگيري پر جنب و جوش و فعاليتهاي بازي ، کاوش محيط و کسب مهارت بيشتر در برخورد با جهان اشيا» و اشخاص پيرامون است اين مرحله دوره رشد مهارت هاي مهم زندگي است . قدرت نسبتي اجزاي تنظيم کننده غالبا به پيدايش الگوهاي رفتاري خاصي منجر مي شود که تا حدودي وسواس گونه و بيش از حد کنترل کننده هستند.
   هدف عمده اين دوره ادغام بيشتر همانند سازي هاي اديپي و تحکيم هويت جنسي و نقش جنسي است . سکون نسبي و کنترل تکانه هاي غريزي امکان رشد دستگاه ايگو و مهارت هاي تسلط يابي را فراهم  مي کند . اجزاي همانند سازي ديگري ممکن است به دنبال وسعت يافتن تماس با ساير افراد مهم خارج از خانواده مثل معلمين ، مربيان و ساير افراد بزرگسال به اجزاي اديپي افزوده شود .
    نظريه رشد رواني  - اجتماعي اريکسون 
    اريکسون معتقد است رشد شخصيت و هويت انسان در 8 مرحله صورت مي گيرد. اين مراحل تا حدودي در موازات رشد رواني جنسي فرويد است که هر مرحله دو قطب مثبت و منفي دارد  و قطعا هر مرحله يک بحران دارد . در عين حال مراحل به صورت برنامه ريزي شده يکي به دنبال ديگري ظاهر مي شود ، جرياني که اريکسون به آن اصل اپيژنتيک مي گويد . درست مثل رشد جنين که شکل گيري اندامها به تدريج يکي پس از ديگري ظاهر مي شود ، مراحل رشد رواني - اجتماعي هم از اين اصل پيروي مي کنند.
4     مرحله رشد رواني - اجتماعي مختص دوران کودکي است . يک مرحله مختص نوجواني و سه مرحله بعدي به دوره هاي جواني ، ميانسالي و پيري اختصاص دارد. در مسير رشد ، ايده آل اين است که کودک يا فرد در حال رشد به سوي قطب مثبت کشيده شود . ولي اريکسون در اين مورد نيز حالتي از حالتي از اعتدال را توصيه مي کند.
   مرحله چهارم يعني مرحله کارايي و مولد بودن در برابر احساس حقارت حدودا5 6/ - 5 سالگي تا       13 - 12 سالگي را در بر مي گيرد. چهار مرحله نخست رشد رواني - اجتماعي به موازات رشد رواني - جنسي فرويد است .
    از نظر اريکسون هنگامي که کودک از طريق همسان سازي با والد جنس مخالف خود بر مشکلات خانوادگي خويش فايق مي آيد به مرحله چهارم مي رسد . در اين هنگام او ديگر آماده شده است که محيط اجتماعي را بپذيرد . اين لحظه اي است که در جوامع امروزي کودک به مدرسه                       مي رود . کودک بيش از آنکه به مسئوليتهاي بزرگسالان دست يابد بايد با کار آشنا شود. او ياد مي گيرد که براي آنکه از نظر اجتماعي مورد تاييد باشد بايد چيزي توليد کند. به همين دليل است که مي خواهد به طور موثر در فعاليتهاي بزرگسالان شرکت کند و به کسب استعدادهايي که بزرگسالان دارند در هر قلمرويي دست يابد .
ادامه دارد 


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبرو دانشگاه
دانش وپژوهش
اقتصادو بازار
مرزپرگهر
دريچه هنر
آموزش وسنجش
ورزشي ودرقلمرو ورزش
آگهي هاي روزنامه
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته