جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1385/08/20 - روزنامه مستقل سراسري صبح ايران- (شنبه) نسخه شماره 2623

  د ژ اقوام مانايي در تپه تاريخي قالايچي اروميه  

اروميه- خبرنگار آفرينش
در دو دهه اخير که پژوهش هاي تازه باستان شناسي در آذربايجان غربي به صورت منطقه اي اجرا مي شود ،  مطالعاتي به منظور کسب اطلاعات جديد براي تکميل پژوهش ها و يا رفع مشکلات هيئت هاي باستان شناسي مشترک ايراني و خارجي که سابقا در اين منطقه از شمال غرب ايران فعاليت داشتند ،  صورت گرفت .
قالايچي بخشي از اين پروژه هاست که براي تکميل پروژه مطالعاتي تپه حسنلو و با هدف جمع آوري اطلاعات بيشتر از فرهنگ پادشاهي مانا درحوزه جنوبي درياچه اروميه کاوش مي شود .
تپه قالايچي در مجاورت روستايي به همين نام از توابع شهرستان بوکان قرار دارد که به گفته کارشناسان و باستان شناسان ، مرکز اقوام مانايي مي باشد که در هزاره اول پيش از ميلاد با فرهنگ حکومتي پادشاهي زندگي مي کردند .
اين محل کهن و تاريخي در سال 1364 توسط بهمن کارگر باستان شناس مديريت ميراث فرهنگي آذربايجان غربي که بررسي هايي را براي تعيين امپراطوري اورارتو و پژوهش هاي تازه بر مسيرهاي نظامي سارگون دوم پادشاه آشور در جنوب درياچه اروميه انجام مي داد ، شناسايي شد .
در فصل نخست کاوش يک يادمان سنگي به خط آرامي کهن از اين محل کشف شد که تعلق اين محل را به "زيرتو" ، "زعتر" يعني مرکز اقوام مانايي که کرارا در کتيبه هاي آشور جديد از آن نام برده شده ، تائيد مي کند .
رسول بشاش کنزق اين کتيبه را خوانده و اخيرا آندره لومر آن را بازخواني کرده و در هر دو قرائت که به چاپ رسيده ، واژه هاي "زعتر" ، "زيرتو" و "هالدي" ، به معناي خداي جنگ و بزرگ ترين خداي اورارتوها در کتيبه خوانده شده است.
در اين دوره از کاوش ها همچنين يک ساختمان بزرگ ستوندار با ديوارهاي عريض کشف شد و باعث شد ، ضمن انتخاب روش کار و آغاز منظم کاوش هاي علمي به طور مستمر ، برنامه بررسي اطراف محل نيز در کنار کاوش هاي علمي انجام پذيرد .
نهايتا پس از يک وقفه 15 ساله ، در دومين فصل از کاوش هاي قالايچي در سال 1378 دو محل ديگر که هم دوره و در ارتباط با قالايچي بودند ، شناسايي شدند . اين دو محل ، دو دژ ديده باني و تقويتي به نام هاي سنگر و آربنوس مي باشند که اين دو مکان نيز از طرف هيئت کاوش سازمان ميراث فرهنگي استان مورد شناسايي قرار گرفته است .
نمايان ساختن ساختمان بزرگ ستوندار در مرکز تپه که معبد مانايي در "زيرتو" است ، به دست آوردن اطلاعات بيشتر در مورد صنعت سفالگري ، معماري ، حجاري ، آجرهاي لعابدار منقوش با موضوعات متنوع اساطيري انساني ، گياهي ، حيواني و هندسي مربوط به تزئينات ابنيه ، شناسايي نظامي کوهستاني با عملکردهاي استحفاظي ، ديده باني و تقويتي در اطراف قالايچي و اطلاع يافتن از نحوه احداث جاده هاي نظامي ماناها نتايج قسمتي از دومين و سومين فصل حفاري در اين مکان بوده است .
در سومين فصل از کاوش هاي تپه قالايچي که در سال 79 انجام گرفت ، هيئت کاوش موفق به کشف و شناسايي بزرگ ترين قلعه نظامي مانايي ها به نام قلعه جان آقا که در ساحل شمال زرينه رود و در ارتفاعات کوه مجاور روستاي جان آقا از توابع شهرستان مياندوآب واقع است ، شدند و با در نظر گرفتن اهميت موضوع سريعا اقدام به نقشه برداري کلي از محل شد .
از ويژگي هاي اين قلعه کوهستاني که مهم ترين قلعه نظامي در منطقه بوده ، مي توان به انتخاب مکان ، استفاده از مصالح سنگي بدون ملات در ساختمان دژ، بهره گيري از خط رابط براي تسهيل و تسريع حرکت سربازان در قلعه و اسکان نيروهاي نظامي در فضاهاي داخلي تعبيه شده موجود در حصار دژ اشاره نمود .
گفتني است : هدف از کاوش تپه قالايچي، مطالعه بنيادي بر روي اقوام مانايي در حوزه جنوبي درياچه اروميه که در هزاره اول پيش از ميلاد در حلقه اتحاد امپراتوري اورارتو و کشور موصاصير قرار داشته و متفقا عليه دولت آشور پيکار مي کردند .
دژ نظامي جان آقا با قالايچي يا زيرتو مرکز اقوام مانايي هم دوره بوده و متعلق به هزاره اول پيش از ميلاد که حفاظت شمال زيرتورا برعهده داشته است .
طول اين دژ بيش از 250 متر و ارتفاع ديواره هاي آن نيز با توجه به وضعيت منطقه بين 80 تا 180 سانتي متر متفاوت است که در خط الراس نظامي به طرز بسيار ماهرانه اي بدون استفاده از ملات و با چيدن سنگ هاي بزرگ بر روي هم ساخته شده است .
اين قلعه به صورت خطي در کوه ساخته شده و دو ديوار پهن سنگي و با ستون هايي که از آن به عنوان اتاقک جهت نگهداري سربازان ساخته شده تشکيل شده است . خط رابط حرکت سربازان و هفت پيوند چهار گوش در فاصله هاي مشخص در جبهه بيروني از جمله مهم ترين بخش هاي اين دژ به شمار مي آيند و از خط رابط براي تسهيل و تسريع در حرکت سربازان براي پوشش دادن نقاط ضعف دژ و از اتاق هاي پيون هاي آن براي اسکان نيروهاي نظامي در هنگام يورش دشمنان استفاده مي شد .
حفاري در تپه قالايچي بوکان با توجه به نيازهاي مطالعاتي در بخش شمالي که بقاياي آن در کاوش هاي سال 78 و 79 و در مرکز تپه ظاهر شده بود ، ادامه يافت .
نمودار شدن اتاق هاي منقوش به رنگ اخرا با کف هاي خشتي و آجري مزين در سکوي تنگه مرکزي ، حياط وسيع مفروش با سنگ هاي قلوه و پله ها همه در بخش شمالي ساختمان مرکزي از آثار معماري مکشوفه اين فصل کاوش بودند و مهم ترين يافته ها نيز عبارت است از آجرهاي منقوش لعابدار که تصاوير انسان ، حيوان و حيوانات اساطيري و ساير موضوعات متنوع هندسي دارند .
تپه قالايچي مرکز ماناها در جنوب درياچه اروميه ، طبقه اي فرهنگي با سه دوره که به طور منظم روي هم قرار گرفته اند . اين مکان مربوط به دوره هاي دوم و سوم آهن و محلي که فرهنگ پادشاهي مانا به طور بنيادي روي آن مطالعه مي شود .


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
ورزشي
سياسي و سياسي خارجي
هنري
استانها و شهرستانها
دانشگاه و خبر
دانشگاه
اقتصادي
آگهي هاي روزنامه آفرينش
سياسي - گزارش سفر مقام معظم رهبري
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته