جستجوي پيشرفتهبرو جستجو
پیوندها ÏÑÎæÇÓÊ ÇÔÊÑǘارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
تاریخ 1391/02/17 - روزنامه سراسري صبح ايران (يكشنبه) نسخه شماره 4143

 عصب واگ چيست ؟  

 قسمت دوم و پاياني

عصب واگ چپ پس از دادن شاخه‌هاي عصبي به قلب، شبکه عصبي در ريه و مري ايجاد مي‌کند و نهايتا با نام تنه قدامي واگ، از سوراخ مري در ديافراگم وارد شکم مي‌شود.

عصب واگ رشته‌هاي پاراسمپاتيک حرکتي را براي همه اين اندام‌هاي داخلي از گردن تا نيمي از روده بزرگ ( به جز غده‌هاي فوق‌کليوي) فراهم مي‌کند.

عصب واگ همچنين به چند عضله اسکلتي هم عصب مي‌دهد، از جمله عضلات حنجره.

به اين معنا عصب واگ مسئول وظايف متعددي از تنظيم ضربان قلب، حرکات دستگاه گوارش، تعريق دارد و همچنين در چند حرکت عضلاني در دهان، از جمله حرف زدن (از طريق عصب راجعه حنجره‌اي) و باز نگهداشتن حنجره هنگام نفس کشيدن نقش دارد.

عصب واگ همچنين رشته‌هاي آوراني را به مجراي گوش خارجي و بخشي از پوشش مغز (مننژ) مي‌دهد. براي همين است فردي که داخل گوشش را دستکاري مي‌کند، مثلا براي تميز کردن موم گوش با گوش‌ پاک کن ممکن است به سرفه بيفتد.

کار عصب واگ

رشته‌هاي عصبي حرکتي درون عصب واگ عمده‌ترين ميزان بخش"پاراسمپاتيک" دستگاه عصبي خودکار" (بخش غيرارادي دستگاه عصبي) را تشکيل مي‌دهند. بخش پاراسمپاتيک دستگاه عصبي خودکار در مقابل بخش سمپاتيک اين دستگاه قرار مي‌گيرد و اثرات اين دو بخش متضاد هم است. براي مثال تحريک دستگاه عصبي پاراسمپاتيک ضربان قلب را کند و تحريک دستگاه عصبي سمپاتيک ضربان قلب را تند مي‌کند.تحريک عصب واگ ضربان قلب را کاهش مي‌دهد و تحريک شديد آن ممکن است حتي باعث ايست قلب شود.

براي اولين بار "اوتو لووي" در سال 1921 نشان داد که تحريک عصب واگ در يک قورباغه به آزادي ماده‌اي مي‌انجامد که مي‌تواند ضربان قلب قورباغه ديگري را که تنها از طريق انتقال مايعات با قورباغه اول ارتباط داشت، کاهش دهد. او اين عامل ناشناس را "واگوستوف" ناميد.

امروزه مي‌دانيم که پايانه‌هاي عصب واگ در محل گره ضربان‌ساز قلب يک واسطه شيميايي به نام "استيل کولين" آزاد مي‌کنند که سرعت ضربان قلب را کاهش مي‌دهد؛ اين تنظيم سرعت ضربان قلب به طور مداوم صورت مي گيرد، و تاثير دستگاه عصبي سمپاتيک را متعادل مي کند.رشته‌هاي عصب واگ در ريه‌ها، عضلات صاف جدار مجاري هوايي را تحريک مي‌کنند و باعث افزايش مقاومت در برابر جريان هوا مي‌شوند (انقباض برونش‌ها). در اينجا هم دستگاه عصبي سمپاتيک در جهت مخالف باعث شل‌ شدن ديواره مجاري هوايي ( گشاد شدن برونش‌ها) مي‌شود.رشته‌هاي عصب واگ در دستگاه گوارش عضلات صاف جدار معده و روده را تحريک مي‌کنند، اما در مورد دريچه حلقوي (اسفنکتر) خروجي معده، که باعث ماندن محتويات معده درون آن مي‌شود، اثر مخالف دارد و آن را شل مي‌کند.

رشته‌هاي عصب واگ همچنين ترشح اسيد معده و آنزيم‌هاي گوارشي را که از معده و روده آزاد مي‌شوند، همچنين خروج صفرا را از کيسه صفرا تحريک مي‌کنند. عصب واگ ترشح هورمون‌هاي لوزالمعده که به ذخيره کردن مواد غذايي جذب‌شده کمک مي‌کنند،‌ را نيز تحريک مي‌کند.در مجموع اين تاثيرات دستگاه گوارش را حين و پس از غذا خوردن به کار مي‌اندازد،‌ که باز در جهت متضاد با اثر دستگاه عصبي سمپاتيک است که دستگاه گوارش را غيرفعال مي‌کند.

عوارض تحريک شديد عصب واگ

فعال شدن عصب واگ به کاهش ضربان قلب، افت فشار خون و يا هر دوي اينها منجر مي‌شود. اين فعال شدن ممکن است در جريان بيماري‌هايي مانند يک التهاب ويروسي حاد دستگاه گوارش يا التهاب حاد کيسه صفرا، يا در پاسخ به تحريک‌هاي ديگر از جمله ماساژ سينوس کاروتيد در گردن، مانور والسالوا (حبس کردن نفس و زور زدن)، يا درد به هر علتي مثلا کشيدن خون براي آزمايش رخ دهد. اگر فعال شدن عصب واگ به بيش از حد باشد، به خصوص اگر فرد دچار کم‌آبي بدن هم باشد، فرد غش مي‌کند و به اصطلاح "سنکوپ وازوواگال" رخ مي‌دهد.

همچنين در مورد استرس عاطفي شديد، که دستگاه عصبي سمپاتيک به شدت فعال مي‌شود، فعال شدن جبراني دستگاه عصبي پاراسمپاتيک با افت ناگهاني فشار خون و سرعت ضربان قلب مي‌تواند به غش‌کردن بينجامد.اين نوع غش‌کردن، سنکوپ وازوگال، کودکان کم‌سن و زنان را بيشتر مبتلا مي کند و همچنين ممکن است باعث از دست رفتن کنترل ادرار در لحظات ترس شديد شود.تحريک انتخابي اين عصب مي‌تواند به عنوان يک شيوه درماني به کار رود؛ براي مثال به نظر مي‌رسد تحريک عصب واگ براي افراد مبتلا به افسردگي مفيد باشد، و همچنين گاهي از تحريک اين عصب براي درمان صرع استفاده مي‌شود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
سياسي
خبر دانشگاه
دانش و پژوهش
اقتصاد و بازار
مرز پرگهر
دريچه هنر
آزمون و سنجش
در قلمرو ورزش
آگهي
صفحه اصلی - شناسنامه آفرینش - آرشیو آفرینش - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته