ابهام در سیاست‌های آمریکا، بزرگ‌ترین چالش بازار نفت در ۲۰۲۶ است

مدیر پیشین امور بین‌الملل‌ شرکت‌ ملی‌ نفت‌ ایران معتقد است: بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ بیش از هر چیز تحت تأثیر ابهام در سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و واکنش شرکای تجاری این کشور خواهد بود؛ عاملی که می‌تواند تقاضای جهانی نفت را تحت فشار نگه دارد و مانع از جهش قیمتی شود.
به گزارش شانا، بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با مجموعه‌ای از عدم‌قطعیت‌های سیاسی، اقتصادی و فناورانه روبه‌روست؛ از سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و تحریم‌ها گرفته تا نقش هوش مصنوعی در آینده معاملات انرژی. به همین منظور، برای بررسی مهم‌ترین چالش‌ها، سناریوهای قیمتی و آینده بازار نفت، با حجت‌الله غنیمی‌فرد، رئیس پیشین دپارتمان مطالعات نفتی اوپک به گفت‌وگو نشستیم که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید.
 از نظر شما، بزرگ‌ترین چالش بازار نفت در ۲۰۲۶ چیست؟
به نظر من بزرگ‌ترین چالش بازار نفت در سال ۲۰۲۶، تداوم ابهام در سیاست‌های تعرفه‌ای ایالات متحده و واکنش متقابل شرکای تجاری این کشور است. اعمال یا تشدید تعرفه‌ها از سوی آمریکا و اقدام متقابل برخی کشورها می‌تواند فضای عدم اطمینان در اقتصاد جهانی را تقویت کند؛ روندی که به‌طور مستقیم بر تقاضای جهانی نفت اثرگذار خواهد بود. در صورت ادامه این فشارهای تعرفه‌ای، تولید صنعتی در کشورهای مختلف کاهش می‌یابد و به دنبال آن مصرف سوخت نیز افت می‌کند.
بخشی از این مصرف مربوط به نفت و فرآورده‌های نفتی است و بخشی دیگر به گاز طبیعی، انرژی‌های نو و حتی زغال‌سنگ که همچنان در کشورهایی مانند چین، هند و برخی کشورهای اروپایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بر این اساس نامشخص بودن سیاست‌های نهایی تعرفه‌ای میان آمریکا و طرف‌های مقابل، مهم‌ترین چالش پیش‌روی بازار نفت در سال ۲۰۲۶ به‌شمار می‌رود؛ چالشی که می‌تواند اثر منفی بر تقاضای نفت داشته باشد و تداوم قیمت‌ها در سطوح پایین کنونی، حدود ۶۰ دلار برای هر بشکه (بسته به نوع نفت) را در سال آینده نیز رقم بزند.
 آیا قیمت نفت جهش خواهد داشت یا ثبات می‌یابد؟
این موضوع تا حد زیادی به سرانجام وضعیت اقتصادی ایالات متحده در تعامل با کشورهای طرف معامله خود، به‌ویژه از منظر تعرفه‌ها بستگی دارد. منظور دستیابی به یک نتیجه‌ قطعی است. با این حال با توجه به سیاست‌های کلی دولت آمریکا که به‌طور مشخص در جهت پایین نگه داشتن قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی مورد استفاده در حوزه حمل‌ونقل دنبال می‌شود، می‌توان گفت این کشور به هر شکل ممکن از افزایش قیمت نفت جلوگیری می‌کند. بر همین اساس نه‌تنها انتظار افزایش قابل‌توجهی در قیمت نفت وجود ندارد، بلکه جهش قیمتی نیز در چارچوب پیش‌بینی‌های متعارف و با توجه به شرایط کنونی اقتصاد جهانی بعید به نظر می‌رسد.
 کدام کشور بیشترین تأثیر را بر قیمت نفت خواهد داشت؟
کشور آمریکا به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و همزمان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده نفت جهان، با توجه به سیاست‌هایی که برای مقابله با افزایش قیمت‌ها اتخاذ می‌کند، در این زمینه نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای دارد. بدیهی است که برخی کشورهای عضو اوپک، به‌ویژه در قالب اوپک‌پلاس، تولیدات نفتی بالایی دارند و اگر روسیه را نیز در این مجموعه در نظر بگیریم، این کشورها نیز اهمیت زیادی دارند، اما آیا این کشورها قصد دارند به‌صورت مستقیم با آمریکا از نظر سیاست‌های نفتی مقابله کنند؟ برداشت شخصی من این است که چنین هدفی ندارند.
بنابراین اگر بخواهیم بررسی کنیم کدام کشور بیشترین تأثیر را بر قیمت نفت دارد، همچنان آمریکا است، زیرا هم بزرگ‌ترین تولیدکننده و هم بزرگ‌ترین مصرف‌کننده نفت در جهان است. افزون بر این، انتظار می‌رود صادرات نفت این کشور در سال ۲۰۲۶ به رقمی بسیار بالاتر از گذشته برسد. هرچند ارقام اعلام‌شده هنوز به‌طور رسمی از سوی مقام‌های نفتی آمریکا تأیید نشده‌اند، اما برخی گزارش‌ها حتی از صادرات حدود
 ۷ میلیون بشکه در روز خبر داده‌اند که نشان‌دهنده نقش تعیین‌کننده آمریکا در بازار نفت است.
 عدم سرمایه‌گذاری در بخش بالادست نفت چه پیامدها و شوک‌هایی می‌تواند بر تولید، عرضه و قیمت نفت وارد کند؟
برخی کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که با توجه به قیمت‌های به‌نسبت پایین نفت در سال ۲۰۲۵، بسیاری از تولیدکنندگان به‌ویژه شرکت‌های خصوصی و شرکت‌های آمریکایی، با سود پایین مواجه شده‌اند. اگرچه این شرکت‌ها توانسته‌اند اداره کسب‌وکار خود را ادامه دهند، اما برای حفظ روند سوددهی و جلوگیری از کاهش بیشتر قیمت‌ها، احتمال دارد در سال ۲۰۲۶ سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی انجام ندهند. به عبارت دیگر، ممکن است سطح تولید آنها تنها به میزانی محدود بماند که پیش‌تر برنامه‌ریزی شده و برنامه‌ای برای افزایش آن وجود نداشته باشد.
این کاهش یا عدم افزایش سرمایه‌گذاری می‌تواند در بلندمدت پیامدهایی داشته باشد، اما وقوع شوک‌های قیمتی جدی در کوتاه‌مدت، حتی در
 ۱۲ ماه آینده، چندان محتمل به نظر نمی‌رسد، مگر آنکه در کشورهای تولیدکننده اصلی نفت، به‌ویژه آنهایی که توان عرضه بالایی به بازار جهانی دارند، اتفاق‌های غیرمنتظره‌ای رخ دهد و تصمیم به کاهش یا توقف سریع تولید بگیرند. چنین سناریویی، البته استثنایی و بعید است.
 تحریم‌ها چه تأثیری بر عرضه نفت در سال آینده دارند؟
این تحریم‌ها به‌طور عمده در دو گروه قابل دسته‌بندی هستند: نخست تحریم‌های موردی که یک کشور یا گروهی از کشورها علیه یک کشور خاص اعمال می‌کنند، مانند تحریم‌هایی که علیه روسیه و تا حدی علیه ایران وجود دارد. این تحریم‌ها سبب می‌شوند صادرات نفت این کشورها به سایر مناطق و کشورهای جهان با محدودیت مواجه شود و مسیر جابه‌جایی آن تغییر کند. دوم، انگیزه‌های اقتصادی و سیاسی پشت این تحریم‌ها نیز قابل توجه است. برای مثال آمریکا و متحدان اروپایی آن، افزون بر دلایل سیاسی، هدف دارند بازارهای صادراتی خود را باز نگه دارند و با تحریم رقبای نفتی خود، حضور رقبا در این بازارها را کاهش دهند.