ایران در آستانه استقرار نخستین منظومه ماهواره‌ای خودکار

فناوران یک شرکت دانش‌بنیان فضایی با پرتاب موفق سه ماهواره از مجموعه شش‌گانه و توسعه فناوری OTS، در تلاش هستند تا ظرف یک سال آینده منظومه ماهواره‌ای خود را به صورت خودکار در مدار مستقر کنند. همچنین با رفع مشکل دید در شب ماهواره کوثر، امکان ارسال تصاویر با دقت بالا به زمین فراهم می‌شود و منظومه فضایی کشور به مرحله عملیاتی نزدیک خواهد شد.
دکتر حسین شهرابی، مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان و مجری پروژه‌های فضایی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به بازدید حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور از این شرکت دانش‌بنیان حوزه فضایی، اظهار کرد: طبق قانون جهش تولید دانش‌بنیان برای پروژه‌هایی که برای اولین بار اجرا می‌شوند، شرایط خاصی وجود دارد و رعایت آن الزامی است. در این فرآیند، معاونت علمی ریاست‌جمهوری مجوز لازم را به سازمان فضایی می‌دهد تا بتوانیم از این قانون استفاده کنیم و بر اساس توافقات انجام‌شده پیش برویم.
وی با بیان اینکه پروژه‌های فضایی ما از سوی معاونت علمی مشمول قانون تولید بار اول شده است، افزود: ما در راستای فرآیند توسعه فناوری‌های فضایی از یک سو و توسعه بازار از سوی دیگر، برنامه داشتیم که حدود ۶ ماهواره را به عنوان نقطه شروع توسعه فناوری فضایی در نظر بگیریم و تا امروز سه پرتاب انجام شده است. در این مسیر همچنین باید گام‌های کلیدی را برای استقرار منظومه ماهواره‌ها طی کنیم که نخستین گام این است که فرآیند چیدمان ماهواره‌ها توسط ترانسفر مناسب انجام شود. مشابه کاری که اکنون در منظومه‌های ماهواره‌ استارلینک انجام می‌شود.
شهرابی اظهار کرد: ماهواره‌های منظومه استارلینک پس از جدایش، در یک نقطه جدا می‌شوند، اما پس از آن هر یک از این ماهواره‌ها به مکان‌های طراحی ‌شده در صفحه مداری منتقل می‌شوند. این امر یکی از فرایندهای کلیدی برای توسعه منظومه ماهواره‌ای است که لازم است این فناوری در کشور توسعه یابد.
مدیر عامل این شرکت دانش‌بنیان ادامه داد: ابتکاری که در این پروژه داریم، به نام Orbital Transfer Satellite است؛ یعنی سامانه‌ای که ماهواره‌ها می‌توانند خودشان را در مدار تنظیم کنند. در پیشنهاد جدیدی که مطرح کردیم، یکی از ماهواره‌ها که کوثر ۱.۷ است، ضمن آنکه مجهز به سامانه پیشرانه است و موقعیت خود را در مدار تنظیم می‌کند، ماهواره دیگری به نام ماهواره کوثر ۱.۶، به آن متصل می‌شود و کوثر ۱.۶ جایگاه خود در مدار را توسط ماهواره ۱.۷ دریافت می‌کند.
به گفته وی این فناوری معمولاً توسط شرکت‌های مجزایی که فقط وظیفه چیدمان ماهواره‌ها در مدار را دارند، انجام می‌شود، اما ما این فرآیند را خودمان انجام می‌دهیم و ابتکار ما این است که وسیله چیدمان در عین حالی که چیدمان ماهواره‌ها را در مدار انجام می‌دهد، خودش نیز به عنوان یک ماهواره در مدار عمل می‌کند. این محقق حوزه فضایی با بیان اینکه این فناوری که چیدمان ماهواره را در مدار تعیین می‌کند به نام OTC شناخته می‌شود، این فناوری در ایران به نام OTS نامگذاری شده است که هم خودش ماهواره است و هم وظیفه انتقال مداری سایر ماهواره‌ها را بر عهده دارد.

*توسعه فناوری OTS  در کشور

مدیرعامل این شرکت دانش‌بنیان در پاسخ به پرسشی درباره دستاوردهای فناوری OTS گفت: بحث پیشرانش را از پنج سال قبل آغاز کردیم و اکنون نزدیک به ۳۰ تست عملیاتی و عملکردی روی پیشرانه انجام شده است و در حال تثبیت نرخ مصرف سوخت و اندازه‌گیری نیروی رانش هستیم تا بتوانیم این فناوری را مطابق برنامه زمان‌بندی پروژه به مرحله عملیاتی برسانیم.
وی اضافه کرد:بر اساس برنامه زمان‌بندی هدف ما این است که در پرتاب بعدی که حدود یک سال آینده انجام می‌شود، این فناوری عملیاتی شود؛ از این رو در حال مذاکره با پرتابگرهای داخلی و بین‌المللی هستیم تا شرایط مناسب فراهم شود.
شهرابی افزود: همزمان با توسعه ماهواره، زیرسامانه‌های مورد نیاز نیز در حال توسعه هستند، چون نگاه ما به منظومه ماهواره‌ای، نگاه زنجیره ارزش است و توسعه زیرسامانه‌ها و تأمین قطعات، بخشی از این زنجیره است.
شهرابی در توضیح اهمیت مدیریت زنجیره تأمین و کنترل هزینه‌ها گفت: برای آنکه بتوانیم به یک منظومه ماهواره‌ای به صرفه از نظر قیمتی برسیم، لازم است خودمان در تأمین و ساخت ورود کنیم. اگر ما این کار را انجام ندهیم، هزینه‌ها که پیش‌بینی کرده‌ایم، در نهایت برای ما گران‌تر جمع می‌شود. وی افزود: علاوه بر آن توسعه زنجیره ارزش برای ما اهمیت زیادی دارد و توسعه بازار نیز بخش کلیدی است. به همین دلیل محوریت فعالیت‌های ما در حوزه پایین‌دست قرار دارد و ما در زمینه کشاورزی دقیق، خدمات سنجش از دور، اینترنت اشیاء، پایانه‌های زمینی و موضوعات دیگر فعالیت می‌کنیم.

*حمایت معاونت علمی از پروژه فضایی بار اول

شهرابی ادامه داد: یکی از اهداف مهم ما که معاون علمی رئیس‌جمهور نیز به آن اشاره کرد، این است در کنار توسعه فناوری، در زمینه ایجاد بازار برای این حوزه اقدام می‌شود.ما آمادگی داریم در حوزه کشاورزی، پوشش مراتع، باغات و مزارع هرکدام از اینها را به نحو مقتضی در سامانه‌هایی که توسعه داده‌ایم، ذیل خدمات فضایی قرار دهیم.
مدیر عامل این شرکت دانش‌بنیان در خصوص حمایت‌های معاونت علمی از پروژه‌های بار اول این شرکت دانش بنیان، توضیح داد: پروژه‌های ما که در قالب پروژه‌های بار اول حمایت می‌شوند، نشان‌دهنده اهمیت حمایت‌های معاونت علمی است. این حمایت‌ها بیشتر ماهیت قانونی دارد تا مالی؛ یعنی کمیته تولید بار اول برای پروژه‌های بار اول، مجوز اولیه را صادر می‌کند تا اصل موضوع بتواند در قالب یک قرارداد تجاری مشابه قراردادهای قبلی با سازمان‌های مرتبط، عملیاتی شود.
شهرابی ابراز امیدواری کرد که با هماهنگی سازمان فضایی پروژه‌های فضایی این شرکت اجرایی شود و زنجیره ارزش و توسعه بازار فناوری‌های فضایی را به طور عملیاتی پیش ببرند.

*آخرین وضعیت نسخه دوم ماهواره کوثر

شهرابی در خصوص آخرین وضعیت پرتاب نسخه دوم ماهواره کوثر گفت:از نظر ارتباطات، وضعیت پایدار شده و مشکلی در برقراری ارتباطات نداریم.با توجه به شرایط و مشکلات موجود، ایجاد پایداری خوب است و از نظر تامین انرژی مشکلی نداریم. از نظر سامانه‌های کنترل وضعیت برآوردها نشان می‌دهد تنها مشکل فعلی ما مربوط به دقت نشانه‌روی به سمت زمین است که کمی اختلال ایجاد می‌کند، به این صورت که در روز دقت ماهواره خوب است، ولی در شب مقداری مشکلاتی ایجاد می‌شود.ما در حال بررسی هستیم که سنسور دارای خطا را شناسایی و با سامانه رزرو سوئیچ کنیم تا ارتقاء پیدا کند.
وی ابراز امیدواری کرد که با این اقدام، دقت ماهواره در شب ارتقاء یابد.
مدیر عامل این شرکت دانش‌بنیان اضافه کرد: فرآیند عکسبرداری ماهواره قبل از ارسال، به دقت نشانه‌روی وابسته است و ابتدا باید مشکل نشانه‌روی حل شود. با این حال، فرآیند تصویربرداری و ذخیره عکس در ماهواره با موفقیت انجام شده و اکنون منتظریم تا پس از رفع مشکل نشانه‌روی، فرآیند ارسال تصاویر به زمین نیز فعال شود.