مازندران روی خط لغزش؛ زنگ خطر رانش زمین از شرق تا غرب استان

بارش‌های بهاری، فرسایش خاک و توسعه‌های غیراصولی در سال‌های اخیر دامنه رانش زمین در استان مازندران را به‌طور قابل توجهی گسترش داده است.
پدیده رانش زمین نه‌تنها مناطق روستایی و دامنه‌ای، بلکه محورهای مهم ارتباطی از جمله مسیر تهران ـ شمال و جاده ترانزیتی سوادکوه و هراز و کندوان را نیز در معرض تهدید قرار داده و نگرانی‌ها را در خصوص پایداری زیرساخت‌ها افزایش داده
است.
رانش زمین در مازندران دیگر یک رخداد مقطعی و محدود به نقاط خاص نیست، بلکه به بحرانی تدریجی و گسترده تبدیل شده که از جاده‌های کوهستانی تا سکونتگاه‌های روستایی را درگیر کرده است.
در تازه‌ترین موارد، محدوده تنگه ابوالقیس در سوادکوه به‌عنوان یکی از نقاط حساس محور تهران ـ شمال در وضعیت ناپایدار قرار گرفته و هشدارهای جدی را به همراه داشته است.
 مثلث بحرانی بارش، تخریب و ساخت‌وساز
کارشناسان حوزه محیط‌زیست و زمین‌شناسی معتقدند افزایش رانش‌ها در مازندران تنها نتیجه بارش‌های شدید و مداوم نیست، بلکه مجموعه‌ای از عوامل انسانی و طبیعی در شکل‌گیری این بحران نقش دارند. تخریب گسترده پوشش جنگلی، تغییر کاربری اراضی شیب‌دار، برداشت‌های غیراصولی از کوهستان و اجرای پروژه‌های عمرانی بدون مطالعات ژئوتکنیکی از مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده این وضعیت عنوان می‌شود.
در کنار این عوامل، توسعه جاده‌ای در مناطق حساس بدون توجه کافی به ظرفیت زمین و ساخت‌وسازهای روستایی در دامنه‌های ناپایدار، شرایط را برای لغزش لایه‌های خاک فراهم کرده است. این روند موجب شده در بسیاری از نقاط استان، زمین به‌صورت تدریجی دچار نشست، ترک‌خوردگی و جابه‌جایی شود.
 جاده‌های کوهستانی در معرض تهدید دائمی
محورهای کوهستانی مازندران از جمله کندوان، هراز و سوادکوه همواره در فصول بارندگی با خطر رانش زمین و ریزش سنگ مواجه هستند. انسدادهای موقت، سقوط سنگ از ارتفاع و تخریب حاشیه جاده‌ها در سال‌های اخیر به امری تکراری تبدیل شده و بارها موجب اختلال در تردد و ایجاد خسارت شده است.
در این میان، محور سوادکوه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی کشور، به‌ویژه در محدوده تنگه ابوالقیس سوادکوه، با شرایط ناپایدار جدیدی مواجه شده است. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که باند برگشت این محور در معرض رانش قرار گرفته و احتمال گسترش ناپایداری در صورت تداوم بارندگی وجود دارد.
 مازندران روی خط لغزش؛ زنگ خطر رانش زمین از شرق تا غرب استان
کارشناسان معتقدند بخشی از این آسیب‌ها ناشی از ساخت‌وسازهای غیرمجاز و بدون رعایت اصول فنی در مناطق شیب‌دار است. نبود نظارت کافی در سال‌های گذشته باعث شده برخی بناها در نقاطی احداث شوند که از نظر زمین‌شناسی ظرفیت تحمل بار سازه‌ای را ندارند.