نقشِ ۸ هزار ساله بر تار و پود حصیرایلام؛ هنری که برند اقتصادی شد

هنر ۸ هزار ساله حصیربافی در ایلام، اکنون با فعالیت ۲۰ کارگاه تولیدی، از یک میراث فرهنگی به فرصتی برای اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی در مناطق روستایی تبدیل شده است.
حصیربافی در استان ایلام ریشه‌ای به درازای تاریخ این سرزمین دارد و به‌جرأت می‌توان گفت که این هنر از دیرباز با زندگی، فرهنگ و هویت مردم این خطه عجین شده است و نه تنها یک صنعت دستی، بلکه بخشی از خاطره جمعی و میراث ماندگار مردمان این دیار به شمار می‌رود.
این هنر کهن با تکیه بر منابع طبیعی و تبحر دستان هنرمند زنان و مردان ایلامی همواره نقشی فراتر از یک فعالیت صرف تولید داشته و در کنار کشاورزی و دامداری به عنوان یکی از ارکان معیشت نیز در شکل‌گیری اقتصاد محلی و استمرار زندگی خانوادگی نقش آفرینی کرده است.
در ایلام حصیربافی عرصه‌ای برای نمایش خلاقیت، ذوق و سلیقه هنرمندان است و محصولات حصیری هر کدام با نظم بافت، ظرافت انتخاب الیاف و دقت در شکل دادن به طرح‌ها به گونه‌ای ساخته می‌شوند که گویی بخشی از داستان‌های بومی روی بدنه آن‌ها روایت می‌شود؛ از سبد و زیرانداز گرفته تا صنایع تزیینی که امروز در دکوراسیون داخلی نیز جایگاه پیداکرده‌اند.
در سال‌های اخیر، با توجه به اقبال عمومی به محصولات طبیعی و دست‌ساز و نیز تغییر سلیقه بازار به سمت صنایع بومی، این هنر بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته و شمار بیشتری از مخاطبان، هنر حصیربافی را نه به عنوان کالایی معمولی، بلکه به عنوان نماد اصالت و کیفیت می‌شناسند.
امروزه حصیربافی در ایلام نه تنها یک میراث ارزشمند، بلکه فرصتی اقتصادی برای توسعه گردشگری، ایجاد اشتغال پایدار و معرفی فرهنگ غنی این استان به مخاطبان داخلی و خارجی محسوب می‌شود و انتظار می‌رود با حمایت عملی از هنرمندان، تقویت بازار فروش و ترویج این صنعت اصیل، شاهد رونق دوباره آن در سبد اقتصاد و فرهنگ استان باشیم.
 ۲۰ کارگاه حصیربافی در ایلام فعال است
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به وجود ۲۰ کارگاه فعال حصیربافی در سطح استان، این صنعت را یکی از ظرفیت‌های ارزشمند اشتغال‌زایی در مناطق روستایی دانست و گفت: با اولویت قرار دادن شهرستان‌های آبدانان و دهلران، برنامه‌ریزی برای بسط و گسترش این کارگاه‌ها در دستور کار قرار دارد و امیدواریم با توسعه این کارگاه‌ها، بتوانیم اقدامات لازم را در زمینه ارائه تسهیلات، ایجاد بازار فروش و توسعه صادرات محصولات حصیری انجام دهیم.
فرزاد شریفی افزود: صنایع دستی در مناطق روستایی، یکی از عوامل مکمل اقتصاد کشاورزی محسوب می‌شود و می‌تواند نقش مهمی در افزایش درآمد خانوارهای روستایی و جلوگیری از مهاجرت آنها به شهرها ایفا کند و به همین دلیل، حمایت از هنرمندان حصیرباف و ایجاد بسترهای مناسب برای عرضه محصولات آنان، از اولویت‌های این اداره کل است و با توجه به اینکه حصیربافی در ایلام ریشه‌ای کهن دارد و از دیرباز با زندگی و فرهنگ مردم این خطه عجین بوده است، احیای آن می‌تواند به حفظ هویت فرهنگی و ارتقای جایگاه صنایع دستی استان کمک کند.
مدیرکل میراث فرهنگی ایلام با اشاره به اینکه حصیربافی علاوه بر جنبه اقتصادی، یک هنر اصیل و ارزشمند است که نشان‌دهنده ذوق و خلاقیت زنان و مردان ایلامی است، تصریح کرد: با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت از هنرمندان، می‌توان این هنر کهن را به عنوان یک برند فرهنگی و اقتصادی در سطح ملی و بین‌المللی معرفی کرد و از این طریق، نقش مؤثری در رونق گردشگری و توسعه اقتصادی استان ایلام ایفا نمود.
شریفی در پایان با تأکید بر اینکه صنایع دستی، پل ارتباطی میان فرهنگ و اقتصاد هستند، خاطرنشان کرد: امیدواریم با همکاری همه دستگاه‌های مرتبط، شاهد رونق دوباره حصیربافی و سایر صنایع دستی در استان باشیم و این هنر کهن، جایگاه واقعی خود را در سبد اقتصادی و فرهنگی ایلام پیدا کند.
 قدمت حصیربافی در ایلام به ۸ هزار سال می‌رسد
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی استان ایلام نیز در گفتگو با مهر با اشاره به قدمت کهن هنر حصیربافی در این دیار، اظهار داشت: قدیمی‌ترین حصیر کشف‌شده در استان، مربوط به منطقه دهلران است و قدمتی بالغ بر ۸ هزار سال دارد که نشان‌دهنده عمق و ریشه‌دار بودن این صنعت دستی در تاریخ و فرهنگ مردم ایلام است.
نورالدین محسنی با بیان اینکه حصیربافی از دیرباز تاکنون به عنوان یکی از صنایع دستی اصیل و کاربردی در میان خانواده‌های ایلامی رواج داشته، افزود: این هنر، نه تنها نیازهای روزمره مردم را تأمین می‌کرده، بلکه نمادی از خلاقیت، ذوق و هنر دست زنان و مردان این خطه بوده است و با وجود تغییرات گسترده در سبک زندگی، همچنان در برخی نقاط استان پابرجا مانده است.
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی ایلام با اشاره به اینکه حصیربافی در مناطق روستایی، به ویژه در شهرستان‌های آبدانان و دهلران، همچنان به عنوان یکی از مشاغل اصلی و مکمل اقتصاد کشاورزی محسوب می‌شود، تصریح کرد: این هنر کهن، ظرفیت بالایی برای ایجاد اشتغال پایدار و توسعه اقتصادی در مناطق روستایی دارد و در سال‌های اخیر نیز با استقبال روزافزون از محصولات طبیعی و دست‌ساز، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.