چرا کم‌خوری لزوما به لاغری منجر نمی‌شود؟

 عضو هیئت علمی گروه تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد گفت: وزن بدن افراد تنها به میزان غذای مصرفی آن‌ها وابسته نیست، بلکه تعادل میان انرژی دریافتی و مصرفی در طول زمان، در کنار عواملی مانند متابولیسم پایه، میزان فعالیت بدنی، نوع و ترکیب غذا و نحوه هضم و جذب مواد غذایی، در تنظیم وزن بدن نقش دارد.
مریم خسروی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به متابولیسم پایه و تاثیر آن در بدن افراد، اظهار کرد: بدن انسان حتی در شرایطی مانند خواب که هیچ فعالیتی ندارد نیز به انرژی نیاز دارد؛ قلب، ریه و مغز باید فعالیت داشته و خون در بدن در حال گردش باشد؛ انرژی‌ که بدن برای انجام این‌گونه فعالیت‌های حیاتی در حالت استراحت مصرف می‌کند، متابولیسم پایه یا Basal Metabolic Rate نام دارد.
وی با بیان اینکه متابولیسم پایه در بدن همه افراد با هم یکسان نیست، ادامه داد: دو نفر ممکن است هم‌سن باشند، اما بدن یکی در حالت استراحت، انرژی بیشتری را مصرف کند. بخشی از این تفاوت به ژنتیک مربوط است؛ ولی اندازه بدن، مقدار عضله، سن، جنسیت و بعضی عوامل هورمونی نیز بر متابولیسم پایه بدن افراد اثر می‌گذارند. مثلاً فردی که توده عضلانی بیشتری دارد، معمولاً در حالت استراحت انرژی بیشتری مصرف می‌کند.
این متخصص تغذیه درباره تاثیر متابولیسم پایه بر وزن بدنی افراد، بیان کرد: بنابر عملکرد متفاوت متابولیسم پایه در بدن افراد، اگر دو نفر مقدار مشابه غذا بخورند، لزوماً بدین معنا نیست که مقدار انرژی‌ که بدن هر فرد در طول روز مصرف می‌کند، یکسان باشد و ممکن است بدن یک فرد انرژی بیشتر و بدن دیگری انرژی کمتری مصرف کند. در نتیجه، در بلندمدت ممکن است فرد اول راحت‌تر وزن خود را حفظ کند و فرد دوم با همان مقدار دریافت انرژی، بیشتر مستعد افزایش وزن باشد.
خسروی یادآورد شد: متابولیسم پایه فقط یکی از اجزای مصرف انرژی در بدن است. انسان در طول روز برای راه رفتن، ایستادن، بالا رفتن از پله، کار کردن، انجام کارهای خانه و حتی حرکات کوچک و ناخودآگاه بدن نیز انرژی مصرف می‌کند. میزان این فعالیت‌ها بین افراد بسیار متفاوت است.

مصرف فیبر می‌تواند در تنظیم وزن افراد نقش داشته باشد

وی با اشاره به اینکه نوع و ترکیب غذایی که افراد مصرف می‌کنند نیز در میزان مصرف انرژی نقش دارد، گفت: برای نمونه معمولاً غذاهای پر از فیبر حجم بیشتری دارند و با ایجاد احساس سیری در انسان، می‌توانند به کاهش دریافت انرژی کمک کنند. همچنین فیبر با افزایش حجم مدفوع و تأثیر بر حرکات روده، می‌تواند زمان عبور مواد غذایی از دستگاه گوارش و در نتیجه میزان جذب برخی از مواد را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، مصرف کافی فیبر می‌تواند در تنظیم وزن نقش داشته باشد.
استادیار گروه تغذیه دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به عوامل تاثیرگذار در تنظیم وزن بدنی افراد، خاطرنشان کرد: تفاوت افراد در متابولیسم پایه، میزان فعالیت روزمره، مقدار و نوع غذای مصرفی، هزینه انرژی هضم غذا، اشتها و تنظیم دریافت غذا و تا حدی تفاوت در هضم و جذب مواد غذایی، همه با هم در تنظیم وزن نقش دارند.
خسروی با تأکید بر اینکه نمی‌توان وزن بدن را براساس میزان غذای مصرف شده در یک وعده یا حتی مجموع غذای مصرف شده در یک روز قضاوت کرد، اظهار کرد: ممکن است فردی در یک وعده غذای زیادی مصرف کند، اما این موضوع لزوماً به معنای دریافت انرژی بالا در مجموع روز و یا هفته نیست؛ زیرا ممکن است فرد در وعده‌های دیگر غذای کمتری بخورد و در مجموع روز و هفته، میزان انرژی دریافتی او چندان زیاد نباشد. آنچه در نهایت وزن بدن را تعیین می‌کند، تعادل میان انرژی دریافتی و انرژی مصرفی در طول زمان، است.