جنگ شناختی از تغییر افکار عبور کرده و به مهندسی رفتار رسیده است

کرج_فرشته خاکپور
 مدیرکل اطلاعات استان البرز با اشاره به تغییر شیوه‌های اثرگذاری رسانه‌ای در سال‌های اخیر گفت: در فضای جدید، هدف صرفاً انتقال یک پیام یا تغییر دیدگاه مخاطب نیست، بلکه تلاش می‌شود با اثرگذاری بر نحوه ادراک و تصمیم‌گیری افراد، رفتار آنان نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
مدیرکل اطلاعات البرز در سومین نشست از سلسله برنامه‌های سواد رسانه‌ای ویژه خبرنگاران استان برگزار شد، اظهار داشت: در گذشته، تقابل رسانه‌ای بیشتر در قالب انتشار گسترده اخبار، تبلیغات و روایت‌های متضاد شکل می‌گرفت و مخاطب تلاش می‌کرد در میان حجم بالای اطلاعات، روایت درست را پیدا کند.
وی افزود: با تغییر فضای رسانه‌ای، شیوه‌های اثرگذاری نیز پیچیده‌تر شده است. امروز به جای آنکه مستقیماً به مخاطب گفته شود چه چیزی را باور کند، ممکن است مجموعه‌ای از اطلاعات و روایت‌ها به گونه‌ای کنار هم قرار گیرند که فرد در نهایت به نتیجه‌ای از پیش طراحی‌شده برسد.
این مسئول با اشاره به مفهوم «جنگ شناختی» ادامه داد: در چنین شرایطی، موضوع اصلی تنها تولید و انتشار محتوا نیست، بلکه نحوه شکل‌گیری برداشت، قضاوت و تصمیم افراد اهمیت پیدا می‌کند.
او گفت: روش‌های سنتی تبلیغات که بر تکرار مستقیم یک پیام از طریق رسانه‌های فراگیر متکی بود، به مرور با افزایش آگاهی مخاطبان با محدودیت‌هایی مواجه شد. در مقابل، روش‌های جدید بیشتر بر شناخت ویژگی‌های مخاطب، عواطف، علایق و الگوهای رفتاری او تمرکز دارند.
مدیرکل اطلاعات البرز با اشاره به نقش داده‌های دیجیتال در این فرآیند بیان کرد: اطلاعاتی که افراد در شبکه‌های اجتماعی و فضای آنلاین از خود برجای می‌گذارند، می‌تواند برای شناخت دقیق‌تر مخاطبان مورد استفاده قرار گیرد و زمینه انتشار پیام‌های شخصی‌سازی‌شده را فراهم کند.
وی در ادامه به انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶ اشاره کرد و گفت: این رویداد از جمله نمونه‌هایی است که در بحث‌های مربوط به استفاده از داده‌های کاربران و تبلیغات هدفمند مورد توجه قرار گرفته است. به گفته او، در چنین روش‌هایی تلاش می‌شود پیام متناسب با ویژگی‌های هر گروه یا فرد طراحی و ارائه شود.
این مسئول همچنین با اشاره به تحولات اجتماعی خاورمیانه در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ اظهار کرد: استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی، هشتگ‌ها، نمادها و روایت‌های احساسی از جمله عواملی بود که در شکل‌گیری فضای اجتماعی آن دوره مورد بحث قرار گرفت.
وی اضافه کرد: یکی از خطرهای فضای رسانه‌ای، ایجاد محیطی است که در آن فرد تنها با دیدگاه‌هایی مواجه شود که با باورهای قبلی او هماهنگ هستند. در چنین شرایطی، امکان گفت‌وگوی منطقی و مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت کاهش پیدا می‌کند.