آب دریا در انتظار بهره‌برداری؛ سهم ایران از شیرین‌سازی آب چقدر شد؟

ظرفیت تولید روزانه ۶۰۰ هزار مترمکعب آب در آب‌شیرین‌کن‌های کشور و احداث حدود ۳۰ تأسیسات جدید توسعه این فناوری در حالی دنبال می‌شود که قرار است عملیات اجرایی پنج آب‌شیرین‌کن تا پایان امسال به اتمام برسد؛ ظرفیتی که می‌تواند در تأمین آب شرب مناطق ساحلی و کاهش فشار بر منابع آبی متعارف نقش‌آفرین باشد.
به گزارش ایسنا، در شرایط تداوم خشکسالی و افزایش تقاضا برای آب استفاده از منابع آبی غیرمتعارف و توسعه فناوری‌های شیرین‌سازی آب دریا و آب‌های شور به یکی از راهکارهای تأمین آب در مناطق مختلف جهان تبدیل شده است؛ راهکاری که با وجود برخورداری ایران از سواحل طولانی در خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر ظرفیت بهره‌گیری از آن در کشور همچنان با کشورهای منطقه فاصله دارد.  
آب دریاها و بسیاری از منابع آب زیرزمینی به دلیل برخورداری از مقادیر مختلف نمک و املاح معدنی بدون انجام فرایندهای تصفیه و شیرین‌سازی برای شرب مناسب نیستند. در همین راستا استفاده از آب‌شیرین‌کن‌های خانگی و صنعتی در بسیاری از کشورها توسعه یافته است تا امکان بهره‌برداری از این منابع و تأمین بخشی از نیاز آبی جوامع فراهم شود.
شیرین‌سازی آب فرایندی تخصصی است که با استفاده از فناوری‌ها و تجهیزات مکانیکی و حرارتی و روش‌های جداسازی نمک و املاح انجام می‌شود. اجرای این فرایند به زیرساخت‌های مناسب و تجهیزات تخصصی نیاز دارد تا ضمن کاهش میزان املاح موجود در آب کیفیت آب تولیدشده نیز مطابق با استانداردهای تعیین‌شده باشد.
بر اساس اعلام مسئولان آب تولیدشده در این تأسیسات باید استانداردهای ملی ۲۰۷۰۵ و ۲۰۷۰۴ ایران را در زمینه پارامترهای میکروبی، فیزیکی و شیمیایی رعایت کند. این استانداردها الزامات کیفی مشخصی را برای آب تولیدی تعیین می‌کنند و رعایت آن‌ها در تأمین آب باکیفیت اهمیت دارد.  
بررسی وضعیت کشورهای منطقه نشان می‌دهد که شیرین‌سازی آب در کشورهای حوزه خلیج فارس جایگاه مهمی در تأمین منابع آبی دارد و این کشورها از این فناوری برای پاسخ‌گویی به نیازهای آبی خود استفاده می‌کنند. این در حالی است که با وجود اختصاص ۵۰ درصد از طول و متراژ سواحل خلیج فارس به ایران، میزان استحصال آب از سامانه‌های آب‌شیرین‌کن در کشور به‌مراتب کمتر از سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، به‌ویژه در منطقه منا و خاورمیانه است.
بنابراین توسعه این تأسیسات و افزایش سهم آب شیرین‌شده در تأمین نیازهای آبی کشور، به‌ویژه در استان‌های ساحلی، می‌تواند زمینه استفاده بیشتر از منابع آبی غیرمتعارف را فراهم کند. بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه ششم توسعه، ایران مکلف است ۷۰ درصد تجهیزات مورد نیاز سامانه‌های آب‌شیرین‌کن را در داخل کشور تولید و بومی‌سازی کند. همچنین طبق این ماده، باید ۳۰ درصد آب مورد نیاز استان‌های ساحلی خلیج فارس، دریای عمان و دریای خزر از منابع آب‌شیرین‌کن تأمین شود.
در همین زمینه هاشم امینی- مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کشور چندی پیش درباره ظرفیت تولید آب‌شیرین‌کن‌ها در ایران توضیح داد: در حال حاضر ظرفیت تولید آب‌شیرین‌کن‌ها در سطح کشور حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز است.
به گفته وی این تأسیسات به‌ویژه در استان‌های سیستان و بلوچستان، بوشهر، هرمزگان و خوزستان و به‌صورت پراکنده در برخی استان‌های دیگر فعال هستند. این آب‌شیرین‌کن‌ها در قالب قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و واگذاری (BOO) و با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا شده‌اند. تلاش شده است خرید تضمینی آب تولیدی آن‌ها از محل منابع عمومی کشور تأمین شود تا در تأمین آب شرب و بهداشت مردم مناطق ساحلی خللی ایجاد نشود.
امینی همچنین از احداث حدود ۳۰ آب‌شیرین‌کن در سطح کشور خبر داد و گفت: برنامه‌ریزی شده است عملیات اجرایی حدود پنج مورد از این طرح‌ها تا پایان امسال به اتمام برسد و تأسیسات به مردم این شهرها تحویل داده شود.