بازطراحی نظام سنجش آموزش‌وپرورش؛ از طراحی سؤال تا تصحیح اوراق امتحانی

وزیر آموزش‌وپرورش، بازنگری جامع نظام سنجش مبتنی بر سند تحول بنیادین را از اولویت‌های این حوزه دانست و خواستار تدوین برنامه‌ای راهبردی برای ارتقای کیفیت و اعتبار ارزشیابی‌های آموزشی شد.
به گزارش ایسنا، علیرضا کاظمی‌، در گردهمایی سراسری رؤسای ادارات سنجش و پایش کیفیت آموزشی‌، بر ضرورت عبور از رویکردهای صرفاً اجرایی و حرکت به‌سوی بازطراحی بنیادین نظام سنجش و ارزشیابی کشور تأکید کرد.
وی با اشاره به شرایط دشوار برگزاری امتحانات نهایی و ضرورت تصمیم‌گیری در موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده، اظهار کرد: مدیریت آزمون‌ها در این دوره با شرایطی همراه بود که گاه امکان پیش‌بینی وضعیت حتی در ساعات آینده وجود نداشت و مسئولان ناگزیر بودند متناسب با تحولات، تصمیم‌های ضروری را اتخاذ کنند.
وزیر آموزش‌وپرورش با اشاره به پیگیری‌های مستمر در جریان برگزاری آزمون‌ها، از جلسات شبانه ستاد عالی آزمون‌ها، رصد وضعیت حوزه‌های امتحانی از ساعات ابتدایی صبح و هماهنگی با مدیران استانی سخن گفت و تأکید کرد: برگزاری امتحانات در چنین شرایطی، حاصل تلاش جمعی و مسئولیت‌پذیری بخش‌های مختلف آموزش‌وپرورش بوده است.
وی بر نقش نیروهای صف و کارشناسان میدانی در پیشبرد فرآیند آزمون‌ها تأکید کرد.
 بازطراحی نظام سنجش؛ فراتر از اصلاحات مقطعی
وزیر آموزش‌وپرورش با بیان اینکه مسائل حوزه سنجش نباید صرفاً به برگزاری یا برگزارنشدن یک آزمون محدود شود، خواستار بازنگری جامع در ساختار، اهداف و سازوکارهای سنجش و ارزشیابی شد.
وی افزود: لازم است با نگاهی راهبردی بررسی کنیم که چه نوع سنجشی، در چه مقاطعی و با چه سازوکارهایی باید انجام شود تا نظام ارزشیابی بتواند به تحقق اهداف تعلیم و تربیت کمک کند.
به گفته وی، مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش‌وپرورش باید با فاصله‌گرفتن از تمرکز صرف بر مسائل روزمره اجرایی، تدوین برنامه‌ای راهبردی و مبتنی بر سند تحول بنیادین را در دستور کار قرار دهد؛ برنامه‌ای که در آن، ارتباط میان سنجش، برنامه درسی و اهداف تربیتی به‌صورت جامع بررسی شود.
وی با تأکید بر اهمیت جایگاه سنجش در نظام تعلیم و تربیت، افزود: نتایج ارزشیابی می‌تواند بر مسیر تحصیلی، فرصت‌های آینده و ارزیابی شایستگی‌های دانش‌آموزان تأثیر بگذارد؛ ازاین‌رو، اعتبار، دقت و عدالت در این فرآیند باید در بالاترین سطح مورد توجه قرار گیرد.
 تدوین استانداردهای ملی برای طراحی، اجرا و تصحیح آزمون‌ها
وزیر آموزش‌وپرورش یکی از محورهای اصلی اصلاح نظام سنجش را استانداردسازی فرآیندهای مختلف آزمون عنوان کرد و توضیح داد که این استانداردسازی باید از مرحله طراحی سؤال آغاز شود و تا اجرا، انتقال و حفاظت از اوراق، اسکن و پردازش پاسخ‌ها و تصحیح نهایی ادامه یابد.
وزیر آموزش وپرورش با اشاره به اهمیت کیفیت طراحی سؤال‌ها، اظهار کرد: دشواری آزمون به‌تنهایی معیار مناسبی برای سنجش کیفیت آن نیست؛ بلکه سؤال‌ها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که بتوانند میزان یادگیری و شایستگی واقعی دانش‌آموزان را به‌درستی ارزیابی کنند.
به گفته وی، طراحی آزمون باید از چارچوب‌های علمی مشخص برخوردار باشد و تناسب سؤال‌ها با اهداف آموزشی، کیفیت یادگیری و معیارهای معتبر ارزشیابی مورد توجه قرار گیرد.
کاظمی بر ضرورت تدوین دستورالعمل‌های دقیق برای اجرای آزمون‌ها تأکید کرد و گفت: در تمام مراحل اجرایی، از حفاظت و انتقال سؤال‌ها تا نظارت بر حوزه‌های امتحانی و تصحیح اوراق، باید استانداردهای مشخص و قابل ارزیابی وجود داشته باشد تا احتمال خطا به حداقل برسد.
وزیر آموزش‌وپرورش با تأکید بر این‌که توانمندی حرفه‌ای معلمان در حوزه سنجش باید هم‌پای توانمندی آنان در آموزش ارتقا یابد، آموزش تخصصی ارزشیابی را یکی از ضرورت‌های اصلاح نظام آموزشی دانست.
کاظمی با اشاره به اینکه سنجش نباید صرفاً به امتحانات نهایی و آزمون‌های هماهنگ محدود بماند، بر لزوم تقویت دانش تخصصی معلمان در طراحی سؤال، ارزیابی یادگیری و استفاده از روش‌های معتبر سنجش در تمام پایه‌های تحصیلی تأکید کرد.
به گفته وی، مرکز ارزشیابی باید با همکاری معاونت‌های آموزشی و گروه‌های تخصصی، برنامه‌ای منسجم برای آموزش مسئولان و کارشناسان سنجش و همچنین ارتقای صلاحیت حرفه‌ای معلمان تدوین کند.
کاظمی افزود: استانداردسازی زمانی اثربخش خواهد بود که به یک دستورالعمل اداری محدود نماند و در قالب آموزش مستمر، راهنماهای تخصصی و معیارهای روشن، در سراسر نظام آموزشی به اجرا درآید.
 ضرورت پیوند سنجش با سند تحول بنیادین و برنامه درسی
وزیر آموزش‌وپرورش ناهماهنگی احتمالی میان روش‌های ارزشیابی و اهداف تربیتی را از موضوعات مهم در بازنگری نظام سنجش دانست.
وی با اشاره به تفاوت میان سنجش دانش درسی و ارزیابی ابعاد گسترده‌تر تربیت، بر ضرورت طراحی سازوکارهایی تأکید کرد که بتوانند متناسب با اهداف سند تحول بنیادین، ابعاد مختلف رشد و شایستگی‌های دانش‌آموزان را مورد توجه قرار دهند.