باران نعمت است؛ اگر برای ذخیره‌سازی آن برنامه داشته باشیم

بارش‌های اخیر در کشور بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا بارندگی‌های چند روز گذشته توانسته‌اند به بهبود منابع آبی ایران کمک کنند یا بخش قابل توجهی از این نعمت طبیعی، در قالب سیلاب، آب‌گرفتگی و خسارت به زیرساخت‌ها از دست رفته است؟
واقعیت این است که میزان بارش به‌تنهایی معیار برخورداری از نعمت باران نیست؛ بلکه آنچه اهمیت دارد، میزان آبی است که در سدها، سفره‌های زیرزمینی، تالاب‌ها و منابع طبیعی ذخیره می‌شود. بارندگی‌هایی که به دلیل ضعف زیرساخت‌ها، تخریب پوشش گیاهی، فرسایش خاک و نبود سامانه‌های مناسب جمع‌آوری روان‌آب به سیلاب تبدیل می‌شوند، نمی‌توانند ظرفیت واقعی خود را در تأمین منابع آبی کشور نشان دهند.
البته نباید از آورده‌های بارش‌های اخیر نیز غافل شد. افزایش ورودی آب به برخی سدها و بهبود نسبی ذخایر آبی نشان می‌دهد که این بارندگی‌ها صرفاً خسارت به همراه نداشته‌اند؛ اما با توجه به استمرار بحران کم‌آبی و افت منابع زیرزمینی، هنوز نمی‌توان از عبور کشور از شرایط دشوار آبی سخن گفت.
اکنون بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد مدیریت آب از رویکرد واکنشی و مقابله با سیلاب فراتر برود و به سمت برنامه‌ریزی بلندمدت حرکت کند. توسعه طرح‌های آبخیزداری، احیای مسیرهای طبیعی رودخانه‌ها، تغذیه سفره‌های زیرزمینی، احداث سازه‌های کنترل سیلاب و جمع‌آوری آب باران در مناطق شهری و روستایی باید در اولویت قرار گیرد. همچنین ساخت‌وساز در حریم رودخانه‌ها و مسیل‌ها باید با جدیت کنترل شود.
دستگاه‌های مسئول نیز لازم است گزارشی شفاف از میزان آب ذخیره‌شده، ورودی سدها، وضعیت تغذیه منابع زیرزمینی و خسارت‌های ناشی از سیلاب‌های اخیر ارائه کنند تا مشخص شود چه میزان از این فرصت طبیعی به سرمایه‌ای برای کشور تبدیل شده است.
باران نه دشمن است و نه به‌تنهایی ناجی کشور؛ این کیفیت مدیریت ماست که آن را به سرمایه‌ای ماندگار یا بحرانی پرهزینه تبدیل می‌کند.
هنر مدیریت آب آن نیست که فقط از خسارت سیلاب جلوگیری کنیم، بلکه باید کاری کنیم که پس از پایان بارندگی، ذخایر آبی کشور افزایش یافته و آمادگی ما برای مواجهه با خشکسالی‌های آینده بیشتر شده باشد.