امنیت پایدار در مرزها؛ با تکیه بر ظرفیت‌های بومی

امنیت مرزهای کشور صرفاً با استقرار نیروهای نظامی و انتظامی و تقویت تجهیزات حفاظتی تأمین نمی‌شود؛ بخش مهمی از امنیت پایدار، ریشه در اعتماد عمومی، مشارکت مردم و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی ساکنان مناطق مرزی دارد. مردمی که نسل‌ها در این مناطق زندگی کرده‌اند و با جغرافیا، فرهنگ و مناسبات اجتماعی آن آشنایی دارند، می‌توانند در کنار دستگاه‌های مسئول، نقشی مؤثر در حفظ آرامش و ثبات مرزها ایفا کنند.
در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و پیامدهای امنیتی جنگ با آمریکا مواجه است، حفظ انسجام داخلی و صیانت از امنیت مناطق مرزی اهمیتی دوچندان دارد. نباید اجازه داد گروهک‌های مسلح و تروریستی با سوءاستفاده از شرایط منطقه‌ای، مشکلات معیشتی یا اختلافات قومی و مذهبی، زمینه اخلال در نظم عمومی و تضعیف همبستگی ملی را فراهم کنند. امنیت مرزها موضوعی فراتر از یک مسئله انتظامی و مستقیماً مرتبط با منافع ملی و تمامیت ارضی کشور است.
با این حال، مقابله با ناامنی نباید صرفاً به برخوردهای مقطعی و اقدامات سخت‌افزاری محدود شود. توسعه زیرساخت‌ها، ایجاد فرصت‌های شغلی، حمایت از کسب‌وکارهای محلی و تقویت خدمات آموزشی و درمانی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند اعتماد عمومی را افزایش دهد و زمینه سوءاستفاده جریان‌های مخرب از مشکلات اجتماعی را کاهش دهد.
در این میان، مشارکت دادن بزرگان اقوام، ریش‌سفیدان، نخبگان و جوانان بومی در برنامه‌های توسعه‌ای و اجتماعی، ضرورتی جدی است. مرزنشینان نباید صرفاً مخاطب سیاست‌های امنیتی باشند، بلکه باید خود را شریک اصلی تأمین امنیت و پیشرفت منطقه بدانند؛ البته مسئولیت تخصصی حفاظت از مرزها همچنان بر عهده نهادهای قانونی است.
امنیت پایدار زمانی محقق می‌شود که مردم مناطق مرزی علاوه بر آرامش، از فرصت‌های برابر برای اشتغال و زندگی برخوردار باشند. مرزهای ایران حاشیه کشور نیستند، بلکه بخشی از سرمایه ملی و اقتدار آن محسوب می‌شوند. تقویت پیوند میان مردم و حاکمیت در این مناطق، مهم‌ترین پشتوانه برای مقابله با ناامنی و حفظ انسجام ملی است.