آموزش مستمر، فرهنگ‌سازی و اجرای برنامه‌های عملیاتی باید در اولویت مدیریت بحران قرار گیرند

کرج- فرشته خاکپور
  محمدرضا فلاح‌نژاد در نشست خبری با خبرنگاران اظهار داشت: مدیریت بحران محدودفقط به زمان وقوع حادثه محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از اقدامات شامل شناسایی خطرات، پیشگیری، آمادگی، امدادرسانی و بازسازی را در بر می‌گیرد. اجرای مؤثر این مراحل مستلزم همکاری مستمر دستگاه‌های اجرایی و مشارکت مردم است
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به پیامدهای بارش‌های اخیر در کرج، ناهماهنگی میان دستگاه‌های مسئول را یکی از موانع مدیریت مؤثر حوادث دانست و بر ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه، تعیین دقیق مسئولیت‌ها و آمادگی مشترک برای مقابله با بحران‌های احتمالی تأکید کرد.
 وی با بیان اینکه اقدامات نمادین به‌تنهایی نمی‌توانند سطح آمادگی جامعه را ارتقا دهند، افزود: آموزش مستمر، فرهنگ‌سازی و اجرای برنامه‌های عملیاتی باید در اولویت فعالیت‌های مرتبط با مدیریت بحران قرار گیرند.
 ضرورت تعیین مسئولیت دستگاه‌ها پیش از وقوع حوادث
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به نقش دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، نهادهای امدادی و بخش خصوصی گفت: مقابله با مخاطراتی مانند زلزله، سیلاب، آتش‌سوزی و فرونشست زمین نیازمند تقسیم کار مشخص و استفاده از ظرفیت همه مجموعه‌های مسئول است.
فلاح‌نژاد تصریح کرد: فرمانداران، شهرداران، دهیاران و مدیران شهرک‌های صنعتی باید متناسب با محدوده فعالیت خود، خطرات احتمالی را شناسایی و برای مواجهه با حوادث برنامه‌ریزی کنند. همچنین تجهیزات، امکانات و نیروی انسانی مورد نیاز باید پیش از وقوع بحران مشخص و آماده باشند.
وی خاطرنشان کرد: شناسایی نقاط حادثه‌خیز زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که اطلاعات به‌دست‌آمده به اقدامات اجرایی منجر شود و دستگاه‌های تخصصی بر اساس آن، برنامه‌های کاهش خطر و افزایش آمادگی را اجرا کنند.
 تجربه سیلاب کرج و اهمیت اقدامات آبخیزداری
فلاح‌نژاد با اشاره به رخدادهای سیلابی اخیر در محدوده کوه نور کرج بیان کرد: در جریان بارندگی‌ها، رواناب و رسوبات به سمت مناطق پایین‌دست حرکت کردند و بخشی از سازه‌های آبخیزداری و پوشش گیاهی در مهار رسوبات نقش داشتند.
وی افزود: این تجربه ضرورت همکاری میان منابع طبیعی، شهرداری و سایر دستگاه‌های مرتبط را برای کنترل رواناب و کاهش پیامدهای سیلاب نشان می‌دهد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز تأکید کرد: آمادگی تجهیزات امدادی و راه‌سازی، اجرای طرح‌های آبخیزداری و مشخص‌بودن مسئولیت هر دستگاه می‌تواند از بروز مشکلات ناشی از نبود هماهنگی در زمان حادثه جلوگیری کند.
 تدوین برنامه‌های عملیاتی برای مخاطرات استان
این مسئول با اشاره به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده در چارچوب قانون مدیریت بحران کشور گفت: سه محور کاهش خطرپذیری، آمادگی و پاسخ، و بازسازی و بازتوانی در اسناد مدیریت بحران پیش‌بینی شده است تا وظایف دستگاه‌ها در مراحل مختلف مشخص باشد.
وی افزود: اسناد کاهش خطرپذیری و آمادگی و پاسخ در استان البرز تدوین شده‌اند و در تهیه آن‌ها از ظرفیت کارشناسی دستگاه‌های اجرایی استفاده شده است.
فلاح‌نژاد ادامه داد: مخاطراتی همچون زلزله، سیلاب، آتش‌سوزی، بیماری‌های انسانی و دامی و خطرات مرتبط با بخش کشاورزی در برنامه‌های کاهش خطر مورد توجه قرار گرفته‌اند. همچنین مطالعات مربوط به گسل‌های کرج و شناسایی مناطق آسیب‌پذیر می‌تواند مبنایی برای تصمیم‌گیری‌های شهری و کاهش خسارت‌های احتمالی باشد.
وی با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: اختصاص منابع به شناسایی خطرات و اجرای اقدامات پیشگیرانه می‌تواند از خسارت‌های جانی و مالی و هزینه‌های بازسازی پس از حوادث بکاهد. گسترش پوشش بیمه‌ای خودروها، دامداری‌ها، گلخانه‌ها و سایر دارایی‌ها نیز در جبران خسارت‌ها مؤثر است.
 آمادگی برای قطع برق و اختلال در خدمات حیاتی
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به ضرورت پیش‌بینی شرایط اضطراری اظهار کرد: وقوع اختلال گسترده در شبکه برق می‌تواند خدمات بیمارستانی، تأمین آب آشامیدنی و ارتباطات را تحت تأثیر قرار دهد؛ ازاین‌رو، دستگاه‌های مسئول باید برای تداوم فعالیت‌های ضروری راهکارهای جایگزین داشته باشند.
فلاح‌نژاد گفت: در استان حدود ۷۰۰ حلقه چاه برای تأمین آب وجود دارد و تعداد ژنراتورهای پشتیبان تأسیسات مرتبط به حدود ۱۷۰ دستگاه رسیده است. با این حال، تأمین سوخت تجهیزات پشتیبان، بررسی نیازهای زیرساختی و افزایش آمادگی مراکز درمانی همچنان اهمیت دارد.
وی افزود: مدیران باید برای شرایط پیش‌بینی‌نشده نیز سناریوهای عملیاتی تدوین کنند تا در صورت بروز اختلال، خدمات حیاتی با کمترین وقفه ادامه یابد.
  مانورهای مشترک؛ برنامه البرز برای افزایش آمادگی تا سال ۱۴۱۰
فلاح‌نژاد با تأکید بر ضرورت ساماندهی فرماندهی عملیات گفت: هنگام وقوع حادثه باید مسئول هدایت عملیات و نحوه هماهنگی دستگاه‌ها از پیش تعیین شده باشد. سازوکار فرماندهی نیز باید با توجه به نوع حادثه و شرایط مناطق شهری، روستایی و شهرک‌های صنعتی تنظیم شود.
وی برگزاری تمرین‌ها و مانورهای مشترک را ضروری دانست و اظهار کرد: فرمانداران، شهرداران، دهیاران و مدیران شهرک‌های صنعتی باید با طراحی سناریوهای مختلف، میزان آمادگی مجموعه‌های تحت مدیریت خود را ارزیابی کنند.
به گفته مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز، هدف‌گذاری انجام‌شده این است که تا سال ۱۴۱۰، تقسیم وظایف و سازوکار هماهنگی میان دستگاه‌ها در مدیریت بحران به شکل مؤثرتری نهادینه شود.
رسانه‌ها و مردم؛ دو رکن افزایش آمادگی عمومی
این مسئول نقش رسانه‌ها را در انتشار اطلاعات معتبر و مقابله با شایعات مهم دانست و گفت: اطلاع‌رسانی دقیق و به‌موقع می‌تواند از سردرگمی شهروندان در شرایط بحرانی جلوگیری کند. رسانه‌ها همچنین باید درباره قوانین، مسئولیت دستگاه‌ها، اصول ایمنی و راه‌های کاهش خطرات آگاهی‌رسانی کنند.